pań kom


Kryzysy polityczne w państwach komunistycznych
Kryzysy polityczne w państwach komunistycznych
Do większości krajów Europy środkowo-wschodniej komunizm został przyniesiony na bagnetach
żołnierzy armii Czerwonej. W niemal wszystkich państwach dalszy mechanizm przebiegał podobnie.
Tworzono namiastki rządu, w którego skład wchodzili komuniści. Następnie powoływano rząd, który był
akceptowalny na arenie politycznej (do grupy komunistów dorzucano przedstawicieli partii chłopskich i
nieco znanych person). Następnie przeprowadzano referendum zatwierdzające, po czym rozpoczynano
proces likwidowania opozycji. Procedurę kończyło sterroryzowanie społeczeństwa i kolektywizacja
rolnictwa. Aby utwierdzić ówczesny stan rzeczy w 1949 r. powołano RWPG (Radę Wzajemnej Pomocy
Gospodarczej) koordynującą handel pomiędzy satelitami. Integrację militarną zapewniał powstały w
1955 r. Układ Warszawski.
Kryzys polityczny w Jugosławi
Specyficznym przykładem kryzysu politycznego w grupie państw komunistycznych był kazus Jugosławii.
Rządzący tam Josip Broz-Tito nigdy nie uznał prymatu Moskwy nad swoim państwem. W 1948 r.
doprowadził on do wystąpienia Jugosławii z Kominformu. Otwarcie potępiał on politykę Stalina. Tępił
również wszelką opozycję pro-moskiewską. Układ Warszawski nigdy jednak nie zdecydował się na użycie
siły przeciwko marksistowskiemu odszczepieńcowi.
Kryzys polityczny w NRD
Do pierwszych rozruchów, które przerodziły się w kryzys polityczny, doszło w rządzonym przez Waltera
Urlichta NRD. W zniszczonym kraju stacjonowało wówczas wielu żołnierzy radzieckich, którzy pomagali
sekretarzowi utrzymać porządek. Powolny wzrost płac spowodował niezadowolenie robotników. Na wieść
o śmierci Józefa Stalina, spodziewając się odwilży robotnicy rozpoczęli protesty. Ponieważ Urlicht nie
postanowił nawet wysłuchać przedstawicieli klasy robotniczej, protesty szybko przerodziły się w
ogólnokrajowe strajki i kryzys w państwie. Podnoszono hasła zjednoczenia NRD i RFN, zniesienia
cenzury, przeprowadzenia wolnych wyborów i zwolnienia więzniów politycznych. W odpowiedzi na to
wojska radzieckie otoczyły zbuntowane miasta, a w całym NRD wprowadzony został stan wyjątkowy. W
ciągu jednego dnia sytuacja została opanowana. W wyniku rozruchów śmierć poniosło w zależności od
zródła od 30 do 300 osób a ok. 1200 zostało aresztowanych. Mimo wymiernych skutków był to pierwszy
wypadek w bloku socjalistycznym, gdzie klasa robotnicza podniosła rękę na władzę.
Kryzys polityczny w Rosji radzieckiej
Kryzysy polityczne miały miejsce również w samej Rosji radzieckiej. W dniu 5 marca 1953 r. zmarł Józef
Stalin. O schedę po nim rozpoczęło walkę czterech socjalistów: premier Gieorgij Malenkow, minister
spraw zagranicznych Wiaczesław Mołotow, minister spraw wewnętrznych Aawrientij Beria oraz szef
aparatu partyjnego Nikita Chruszczow. Po aresztowaniu i straceniu Berii, dominację objął Chruszczow. W
dniu 24 lutego 1956 r. na XX Zjezdzie Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego wygłosił on referat,
który wstrząsnął światem komunistycznym. Demityzował on portret zmarłego Stalina i obiecywał
odejście od kultu jednostki. Potępienie stalinowskich represji dotarła do państw satelickich (Polska,
Węgry) zaszczepiając w nich nastroje reformatorskie. Działalność ta, połączona z oskarżeniami o zbytnią
uległość w związku z tzw. kryzysem kubańskim, doprowadziła do spisku Michaiła Susłowa. Odsunął on od
władzy Chruszczowa, a partyjni działacze wynieśli na jego miejsce Leonida Breżniewa.
Kryzys polityczny na Węgrzech
Rewolucja węgierska to popularne określenie na kryzys polityczny - wydarzenia, które były reakcją na
szansę zmiany spowodowaną deklaracją Chruszczowa w 1956 r. Przewodził jej były premier Węgier
Ferenc Nagya oraz kardynał József Mindszenty. Posiadający ogromne poparcie społeczne,
popularyzowali hasła wystąpienia Węgier z Układu Warszawskiego oraz stopniową demokratyzację. ZSRR
uznało te działanie za nieakceptowalne, a przedstawicieli nurtu za kontrrewolucjonistów. Gdy na czele
nowego rządu stanął komunista Janos Kadar poprosił on o pomoc bratnią Rosję. Interwencja wojskowa
przerodziła się w regularną wojnę. Ocenia się, że w wyniku działań zbrojnych życie straciło do 35 tys.
ludzi. Dodatkowo ponad 200 tys. innych udało się na emigrację. Nagy, który uciekając przed policją skrył
się w ambasadzie Jugosławii, został wydany, a następnie stracony w 1958 r. Kardynał Mindszenty dotarł
do placówki amerykańskiej na terenie której pozostał aż do lat 70 . Po stłumieniu powstania,
bojownicy o wolność zostali potraktowani jak przestępcy i wysłani do łagrów na Syberię albo straceni
http://www.wos.net.pl Kreator PDF Utworzono 28 April, 2011, 10:26
(ocenia się tą liczbę na ok. 2 tys.). Rewolucja węgierska podkreśliła jednak słabość systemu
komunistycznego opartego tylko na sile wojskowej.
Kryzys polityczny w Czechosłowacji
Wydarzenia z 1968 r. przeszły do historii pod nazwą praskiej wiosny. W wyniku ożywienia życia
politycznego zmieniono konstytucję, zniesiono cenzurę i rozpoczęto proces otwierania się na zachód. W
1968 r. ówczesny wódz narodu Alexander Dubcek, który zastąpił Antonieniego Norotnego,
wprowadził powyższe reformy, zapowiadając demontaż ustroju komunistycznego. Powołując się na
suwerenność Czechosłowacji nie ustosunkował się do zarzutu zdrady Bloku. W sierpniu doszło zatem do
pokazu siły w postaci manewrów Armii Czerwonej przy granicy kraju. Na prośbę czeskich komunistów z
nocy 20 na 21 sierpnia wojska ZSRR, PRL, NRD, Węgier i Bułgarii z różnych stron przekroczyły granice.
Dubcek rozkazał armii pozostanie w koszarach, a ludności nie stawianie oporu najezdzcom. W ten
sposób unikając rozlewu krwi doprowadzono do porozumienia. Przywódcy państwa zostali jednak
zachowani na stanowiskach, a w związku z tym i przy życiu. Musieli wyrzec się jednak wszelkich dążeń
do reform. We wrześniu 1968 r., obecny przewodniczący ZSRR - Leonid Breżniew, w trakcie jednego z
przemówień, zastrzegł prawo swego kraju do bratniej pomocy krajom bloku radzieckiego przeciwko
kontrrewolucji. Doktryna wprost ograniczająca suwerenność państw Europy Wschodniej została nazwana
doktryną Breżniewa. W kwietniu 1969 r. władzę w Czechosłowacji przejął Gustaw Husak rozpoczynając
proces czystek w partii i falę represji skierowaną przeciwko niedawnym reformatorom. Wynikiem tego
była lawina emigracji. W styczniu 1969 r. doszło do głośnego wydarzenia. Student praskiego
Uniwersytetu Karola - Jan Palach dokonał aktu samospalenia na Placu Wacława w Pradze. Miał być to
wyraz protestu przeciwko agresji sprzed roku i powszechnej apatii czeskiego społeczeństwa.
Analogicznie wydarzenia miały miejsce w PRL, gdzie w sierpniu 1968 podobnego aktu dokonał Ryszard
Siwiec na Stadionie Dziesięciolecia.
http://www.wos.net.pl Kreator PDF Utworzono 28 April, 2011, 10:26


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
Pan skałą i twierdzą
Idzie mój Pan
am pan k 5ux2swcsqf4iekyvkj6i3ivn3eq4f3wnivvkski
Pan wieczerni przygotował
moj pan powroci tu
pan blisko jest
kom odp pr2007m(1)
cmd=kom jedno,80&serwis=1

więcej podobnych podstron