logika 205


opracowanie: dr inż. Zbigniew Buchalski
e-version: dr inż. Tomasz Kapłon
INSTYTUT CYBERNETYKI TECHNICZNEJ POLITECHNIKI WROCAAWSKIEJ
ZAKAAD SZTUCZNEJ INTELIGENCJI I AUTOMATÓW
Ćwiczenia laboratoryjne z Logiki Układów Cyfrowych
ćwiczenie 205
temat: ZASTOSOWANIE JZYKA WYRAŻEC REGULARNYCH DO SYNTEZY I ANALIZY
AUTOMATÓW SKOCCZONYCH
1. CEL ĆWICZENIA
Celem ćwiczenia jest nabycie praktycznej umiejętności projektowania i technicznej
realizacji automatów przy zastosowaniu języka wyrażeń regularnych.
2. PROGRAM ĆWICZENIA
1. Na podstawie wyrażenia regularnego opisującego automat określić graf przejść
pomiędzy stanami automatu.
2. Przeprowadzić syntezę automatu realizowanego jako automat Moore a.
3. Realizacja techniczna automatu z zastosowaniem elementów scalonych TTL
serii UCY-74.
4. Sprawdzenie poprawności działania modelu automatu.
3. PROBLEMATYKA ĆWICZENIA
Analizę abstrakcyjną automatów przeprowadza się różnymi metodami. Przy
prostych automatach proces ten polega na intuicyjnym opisie zachowania automatu
na podstawie jego modelu abstrakcyjnego. Zastosowanie języka wyrażeń regularnych
do syntezy i analizy automatów skończonych umożliwia przeprowadzenie tego
procesu w sposób formalny.
Język wyrażeń regularnych powstał w wyniku poszukiwania prostszych i bardziej
funkcjonalnych od tradycyjnych sposobów opisu działania automatów.
4. WIADOMOÅšCI PODSTAWOWE
Definicja 1
Automat skończony jest modelem matematycznym systemu dyskretnego
działającego w dyskretnych chwilach czasu. Jego działanie jest określone na zbiorach
skończonych sygnałów wejściowych, stanów wewnętrznych i sygnałów wyjściowych.
Automat skończony można zrealizować sprzętowo lub programowo.
Ogólnie, schemat blokowy automatu skończonego można przedstawić
następująco:
(schemat)
gdzie: Z  alfabet wejściowy
Q  zbiór stanów wewnętrznych
Y  alfabet wyjściowy
opracowanie: dr inż. Zbigniew Buchalski
e-version: dr inż. Tomasz Kapłon
Automat ten akceptuje słowa należące do języka regularnego. Język regularny
jako zbiór słów reprezentowany jest przez wyrażenia regularne.
Załóżmy, że alfabet wejściowy automatu jest następującym zbiorem:
Z = {z1, z2, & , zi, & , zn}
Z symboli tego zbioru możemy zbudować określone słowa, np.:
z1 z2 z2 z1; z2 z1 z3 z9; & , z1 z1 z5;&
Zbiór wszystkich możliwych słów jest zbiorem nieskończonym Z*
Z* = {z1, z1 z2, & , z2 z1 z2, & , z9 z10, z12, & }
Na zbiorze Z* można określić rodzinę zbiorów S*.
S* = {S1, S2, & , Si, & , Sn}
Na słowach Si " S* jak również na słowach przynależnych do dowolnego zbioru
Si " S* przeprowadzane są określone operacje. Dowolny zbiór Si " S* zawierający
słowa wejściowe automatu nazywamy zdarzeniem.
Definicja 2
Do oznaczenia zbiorów powstałych w wyniku wykonania operacji sumy,
konkatenacji i iteracji posługujemy się wyrażeniem nazywanym wyrażeniem
regularnym. W skład wyrażenia regularnego wchodzą określone słowa połączone
znakami reprezentującymi powyższe operacje.
Każde wyrażenie regularne reprezentuje sobą język regularny.
Twierdzenie 1
Jeżeli r jest wyrażeniem regularnym, to istnieje automat NFA with µ-moves, który
akceptuje słowa języka regularnego reprezentowanego przez to wyrażenie.
Mając wyrażenie regularne możemy wykonywać następując transformacje:
" wyrażenie regularne zbiór słów.
" wyrażenie regularne graf przejść automatu akceptującego język
reprezentowany przez to wyrażenie  r S(r).
" wyrażenie regularne gramatyka bezkontekstowa regularna, generująca
słowa danego języka S(r).
Synteza abstrakcyjna automatów skończonych
Definicja 3
Synteza abstrakcyjna automatu to określenia takiego opisu formalnego automatu,
na podstawie którego można zbudować tablice przejść i wyjść automatu. Synteza ta
sprowadza się do przejścia od algorytmu działania automatu do grafu przejść
automatu.
Poszczególne etapy tej syntezy to:
1. algorytm słowny
2. przedstawienie algorytmu słownego w postaci wyrażeń regularnych
3. określenie grafu przejść
opracowanie: dr inż. Zbigniew Buchalski
e-version: dr inż. Tomasz Kapłon
Przykład 1
S1 = z1 z2 + z1 z1 z1 | y1
S2 = z1 z2 z2 + z2 z2 | y2
------------------------------
S3 = S1 + S2 | y3 = µ
gdzie: S1 - zdarzenie warunkujące pojawienie się na wyjściu automatu y1
S2 - zdarzenie warunkujące pojawienie się na wyjściu automatu y2
µ - sygnaÅ‚ pusty
W celu określenia stanów projektowanego automatu wprowadza się pojęcie
 miejsca w wyrażeniu regularnym. Miejscem jest położenie pomiędzy literami,
między literą i znakiem dysjunkcji (OR) oraz początek i koniec wyrażenia. Miejscom
tym przyporzÄ…dkowuje siÄ™ stany automatu.
S1= | z1 | z2 | + | z1 | z1 | z1 |
0 1 2 0 1 3 4
S2= | z1 | z2 | Z2 | + | Z2 | Z2 |
0 1 2 5 0 6 7
Dla uproszczenia rozpatrujemy automat Moore a.
tablica 1
wyjście
y3 y3 y1 y3 y1 y2 y3 y2 y3
stany
0 1 2 3 4 5 6 7 8
wejście
z1 1 3 * 4 * * * * *
z2 6 2 5 * * * 7 * *
" - do powyższego zapisu wprowadzamy stan dodatkowy, do którego automat
przechodzi, gdy pojawi się słowo należące do S3
Po otrzymaniu tablicy 1, przeprowadzamy minimalizację tablicy stanów 5 a" 7, tworząc
tablicÄ™ 2
tablica 2
wyjście
y3 y3 y1 y3 y1 y2 y3 y3
stany
q0 q1 q2 q3 q4 q5 q6 q7
wejście
z1 q1 q3 q7 q4 q7 q7 q7 q7
z2 q6 q2 q5 q7 q7 q7 q5 q7
Na podstawie tablicy 2 można narysować graf automatu.
opracowanie: dr inż. Zbigniew Buchalski
e-version: dr inż. Tomasz Kapłon
Wyznaczenie stanów automatów staję się bardziej złożone, gdy w wyrażeniu
regularnym występuje operacja iteracji. W tym przypadku wyrażenie regularne dzieli
siÄ™ na miejsca  podstawowe i  przedpodstawowe .
Miejscami  podstawowymi nazywamy te miejsca w wyrażeniu regularnym, na lewo
od których stoi litera oraz miejsce początkowe.
Miejscem  przedpodstawowym nazywamy te miejsca w wyrażeniu regularnym, na
prawo od których stoi litera.
Przykład 2
S1 = (z2+z1z2+z1z1z2)* z1z1z1 | y1
S2 = (z2+z1z2+z1z1z2)* z1z1z1(z1)*z2 | y2
---------------------------------------------------
S3 = S1 + S2 | y3 = µ
* *
S2 = ( z2 + z1 z2 + z1 z1 z2 ) z1 z1 z1 ( z1 ) z2
1
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
5 8
0 0 2 0 4 0 7 9 9
10
1 1 1 1 10
3 3 3 3
6 6 6 6
11 11 11 11
Miejsca  przedpodstawowe oznacza siÄ™ odpowiednimi symbolami miejsc
 podstawowych . Stosujemy następujące reguły:
Reguła 1
Symbole miejsca  podstawowego przed nawiasem iteracyjnym rozmieszcza siÄ™
w miejscach  przedpodstawowych we wszystkich miejscach poczÄ…tkowych wszystkich
członów dysjunktywnych stojących w danym nawiasie.
Reguła 2
Symbol miejsca końcowego dowolnego członu dysjunktywnego zamkniętego
w nawiasy iteracyjne rozmieszczamy w miejscach poczÄ…tkowych
( przedpodstawowych ) wszystkich członów dysjunktywnych zamkniętych w danym
nawiasie.
Reguła 3
Symbole miejsc  podstawowych , na lewo i prawo od których stoją litery nie
rozmieszcza się niegdzie więcej.
Reguła 4
Symbol miejsca końcowego wyrażenia rozmieszcza się we wszystkich tych
miejscach  przedpodstawowych , gdzie znajduje siÄ™ symbol miejsca poczÄ…tkowego.
Reguła 5
Symbol miejsca końcowego dowolnego członu dysjunktywnego zamkniętego
w nawiasy iteracyjne rozmieszcza się w miejscu  przedpodstawowym bezpośrednio
za danym nawiasem.
opracowanie: dr inż. Zbigniew Buchalski
e-version: dr inż. Tomasz Kapłon
Reguła 6
Symbol miejsca przed nawiasem iteracyjnym zapisuje siÄ™ w miejscu
 przedpodstawowym znajdującym się za tym nawiasem. Następnie przeprowadza się
minimalizację stanów. Jeżeli kilka miejsc  podstawowych oznakowane jest
jednakowym zbiorem symboli i na prawo od tych miejsc zapisane sÄ… takie same
litery, to wówczas miejsca  podstawowe położone na prawo od tych liter są sobie
równoważne.
Wracając do przykładu 2:
Stany 2 a" 4 a" 7 są sobie równoważne (4, 7 2)
5 4, 6 5, 8 6, 9 7, 10 8, 11 9
W następnej fazie 4 a" 6 są sobie równoważne
7 6, 8 7, 9 8
Tworzy się tablicę przejść:
tablica 3
wyjście
y3 y3 y3 y3 y3 y3 y1 y3 y2
stany
0 1 2 3 4 5 6 7 8
wejście
z1 2 2 4 2 6 2 7 7 2
z2 1 1 3 1 5 1 8 8 1
0 1 3 5
5. PRZEBIEG ĆWICZENIA
Ćwiczenie przeprowadzane jest z wykorzystaniem zestawu AUT-01. Na płycie
czołowej modelu znajduje się 13 lampek sygnalizacyjnych. Lampka umieszczona nad
przełącznikiem klawiszowym opisanym MAINS sygnalizuje podłączenie napięć
zasilających. Osiem lampek sygnalizacyjnych nad przełącznikami STATE 0  STATE 7
służy do sygnalizacji stanów automatu, 4 lampki OUTPUT INDICATORS służą do
sygnalizacji wyjść automatu oznaczonych symbolami Y0  Y3.
Elementy manipulacyjne
Przełącznik MAINS służy do przyłączenia napięć zasilających. Zespół czterech
przełączników klawiszowych X0  X3 służy do wprowadzania liter alfabetu
wejściowego modelowanego automatu. Wciśnięcia dowolnego z przycisków X0  X3
odpowiada wprowadzeniu pojedynczej litery alfabetu wejściowego. Na jednym
z gniazd FUNCTION X&S pojawia się sygnał utworzony z iloczynu stanu
i wprowadzanej litery. Sygnał ten doprowadzony do odpowiednich gniazd STATE
EXCITATION lub do gniazd OUTPUT EXCITATION powoduje wzbudzenie następnego
stanu, wyzerowanie poprzedniego lub wzbudzenie odpowiedniego wyjścia. Zespół
ośmiu przełączników STATE0  STATE7 służy do ustawiania stanów początkowych
automatu. Naciśnięcie dowolnego z tych przełączników powoduje ustawienie nowej
zawartości rejestru stanu i wyzerowanie rejestru wyjść.
Gniazda opisane FUNCTION X&S sÄ… przeznaczone do Å‚Ä…czenia przewodami
z gniazdami STATE EXCITATION w celu wzbudzenia stanów i wyjść automatu. Każda
opracowanie: dr inż. Zbigniew Buchalski
e-version: dr inż. Tomasz Kapłon
para gniazd FUNCTION X&S umiejscowiona na przecięciu wiersza Xn alfabetu
wejściowego X z kolumną Sn stanów S odpowiada iloczynowi Xn & Sn.
Każdemu z ośmiu stanów STATE0  STATE7 odpowiadają 24 gniazda wzbudzenia
stanów STATE EXCITATION.
Gniazda OUTPUT EXCITATION umożliwiają doprowadzenie sygnałów
wzbudzających do układu wzbudzenia wyjść automatu.
Sygnały wzbudzające są doprowadzone z gniazd FUNCTION X&S w przypadku
automatu Moore a. Każdemu z czterech wyjść odpowiada 16 gniazd wzbudzenia
oznaczonych Y0  Y3.
Gniazda STATE0  STATE7 umieszczone w dolnej części płyty czołowej służą do
wyprowadzenia z nich sygnałów wzbudzających wyjścia w przypadku automatu
Moore a.
Obsługa modelu:
1. Podłączyć przyrząd do sieci.
2. Włączyć napięcia zasilania przełącznikiem MAINS.
3. W momencie załączenia ustawienie stanów i wyjść jest przypadkowe.
Przeprowadzić zerowanie wszystkich stanów i ustawić wymagany stan
początkowy jednym z przełączników STATE0  STATE7.
4. Dla zbudowania modelu automatu połączyć gniazda na płycie czołowej zgodnie
z zadanymi tabelami przejść i wyjść. Programowanie przejść polega na
połączeniu gniazd FUNCTION X&S z odpowiednimi gniazdami STATE
EXCITATION. Na przykład, aby dla litery wejściowej X1 uzyskać przejście
S5 S3 należy połączyć gniazdo FUNCTION X1 & S5 z gniazdem S3 z kolumny
STATE EXCITATION. Programowanie wyjść dla automatu Mealy jest
analogiczne jak programowanie przejść.
Przejście automatu ze stanu do stanu i wzbudzenie wyjść zachodzi każdorazowo po
wprowadzeniu pojedynczej litery alfabetu wejściowego. Należy to zrealizować przez
wciśnięcie odpowiedniego przełącznika X0  X3. W danym momencie na wejście
automatu może być podana tylko jedna litera alfabetu wejściowego, wzbudzony jeden
stan i jedno wyjście.
6. ZADANIA DO WYKONANIA
Część I
1. Dokonać syntezy automatu Moore a na podstawie wyrażenia regularnego
podanego przez prowadzÄ…cego
2. Zamodelować automat na stanowisku.
3. Określić sekwencje rozpoznawane przez automat poprzez zadawanie sekwencji
zdarzeń na wejściu.
4. Określić tablice przejść automatu Moore a i narysować graf tego automatu.
5. Zanalizować w sposób formalny, czy automat realizuje przedstawione wyrażenie
regularne.
Część II
1. Napisać wyrażenie regularne opisujące działanie zamka szyfrowego.
2. Zamodelować automat na stanowisku.
3. Rozpoznać sekwencję zdarzeń powodujących alarm zamka szyfrowego.
4. Przeprowadzić analizę automatu ze względu na otwarcie zamka.
5. Określić intuicyjnie definicję negacji wyrażenia regularnego na podstawie
porównać obu wyrażeń.
opracowanie: dr inż. Zbigniew Buchalski
e-version: dr inż. Tomasz Kapłon
Część III
1. Zamodelować dowolny automat na stanowisku.
2. Określić wyrażenie regularne reprerezentowane przez ten automat.
3. Dokonać syntezy automatu na podstawie określonego w 2. wyrażenia.
4. Udowodnić, że oba automaty rozpoznają te same sekwencje zdarzeń.
5. Określić, które stany automatów są równoważne na podstawie analizy modeli
abstrakcyjnych.
7. SPRAWOZDANIE Z ĆWICZENIA
W sprawozdaniu należy umieścić:
" temat i cel ćwiczenia,
" schematy zamodelowanych automatów,
" wyniki testowania automatów,
" wnioski z ćwiczenia
LITERATURA
1. J. Bromirski, Teoria automatów, WNT, Warszawa, 1969
2. J. Kazimierczak, J. Kluska, A. Kaczmarek, Podstawy teorii automatów 
laboratorium, Wydawnictwa Politechniki Rzeszowskiej, Rzeszów, 1984
3. E. N. Wawiłow, G. P. Portnoj, Synteza układów elektronicznych maszyn cyfrowych,
WNT, Warszawa, 1967


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
Logika3hand
Logika wykłady
Logika W8 zadania
Logika troch teorii zadania
Algorytmy genetyczne a logika rozmyta
Logika formalna
205 06
slub;wesele;suknie,kategoria,205
Męska logika
LOGIKA wykłady dr Marek Jastrzębski
205 209

więcej podobnych podstron