I CSK 41 11 1


Sygn. akt I CSK 41/11
POSTANOWIENIE
Dnia 26 pazdziernika 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący)
SSN Iwona Koper (sprawozdawca)
SSA Marek Machnij
w sprawie z wniosku P. T.
przy uczestnictwie Ż. T.
o podział majątku,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w Izbie Cywilnej w dniu 26 pazdziernika 2011 r.,
skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania
od postanowienia Sądu Okręgowego
z dnia 8 lipca 2010 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi
Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o
kosztach postępowania kasacyjnego.
2
Uzasadnienie
Zawarte przez wnioskodawcę P. T. i uczestniczkę Ż. T. w dniu 7 czerwca
2002 r. małżeństwo rozwiązane zostało przez rozwód wyrokiem Sądu Okręgowego
z dnia 21 maja 2007 r., który uprawomocnił się 10 lipca 2007 r. W dniu 9 czerwca
2005 r. małżonkowie zawarli z E. C. i H. C. notarialną umowę nabycia
własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przy ul Ż. nr [& ] w W. Nabycie
lokalu zostało sfinansowane w całości z kredytu hipotecznego zaciągniętego przez
małżonków w Banku Polska Kasa Opieki S.A. w kwocie 267.000 zł.
W księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości lokalowej są wpisane na
rzecz Banku Pekao S.A. na zabezpieczenie roszczeń z tytułu kredytu, hipoteka
zwykła i kaucyjna obie w kwocie 267.000 zł. Zadłużenie z tytułu kredytu wynosiło na
dzień 21 sierpnia 2009 r. 278.539, 90 zł, w tym odsetki bieżące 14.831,43 zł.
Uczestniczka po ustaniu wspólności uiściła z własnych środków z tytułu zaliczek na
rzecz spółdzielni mieszkaniowej kwotę 1800 zł oraz z tytułu spłaty kredytu
mieszkaniowego 39.627,88 zł. Wnioskodawca dokonał natomiast po ustaniu
wspólności majątkowej spłaty z własnych środków należności z tytułu zobowiązań
zaciągniętych w czasie małżeństwa z tytułu kredytu w Euro Banku w kwocie 5.375
zł, z tytułu kredytu samochodowego w Dominet Banku w kwocie 12.670 zł i tytułu
kredytu w Banku Millennium w kwocie 1.050 zł.
Postanowieniem z dnia 17 września 2009 r. Sąd Rejonowy dokonał podziału
majątku wspólnego byłych małżonków w ten sposób, że spółdzielcze
własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o wartości 377.200 zł przyznał na
wyłączną własność uczestniczki, zasądził od uczestniczki na rzecz wnioskodawcy
tytułem spłaty oraz rozliczenia nakładów wnioskodawcy i uczestniczki z majątków
osobistych na majątek wspólny kwotę 176.909,05 zł, płatną w 120 ratach.
Sąd Rejonowy uznał, że obciążający byłych małżonków solidarnie dług
z tytułu niespłaconego kredytu bankowego, zaciągniętego na zakup
własnościowego prawa do mieszkania nie ma wpływu na przyjętą przy podziale
wartość tego prawa. Przedmiotem podziału są bowiem jedynie aktywa, a sąd nie
3
jest uprawniony do dzielenia długów. Wskazał, że dług zabezpieczony hipoteką
będzie nadal obciążał byłych małżonków, jako solidarnych dłużników osobistych.
Wierzyciel będzie więc miał możliwość wyboru dłużnika, do którego skieruje
roszczenie i wcale nie musi skorzystać z zabezpieczenia hipotecznego. Nie
podzielił poglądu prezentowanego przez uczestniczkę, która podnosiła, że art. 618
ż 3 k.p.c. sprzeciwia się dochodzeniu roszczeń z tytułu długów spłaconych po
podziale majątku przez jednego z byłych małżonków. Przepis ten  jak uznał 
dotyczy tylko tych długów, które zostały spłacone przed wydaniem orzeczenia
o podziale majątku wspólnego. Każde z małżonków będzie mogło więc domagać
się od drugiego zwrotu kwot uiszczonego kredytu, jako roszczenia regresowego.
Zaskarżonym obecnie postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił apelację
uczestniczki od postanowienia Sądu Rejonowego, w której skarżąca zarzucała
błędne ustalenie wartości spółdzielczego prawa do lokalu bez uwzględnienia
obciążającej go hipoteki zwykłej i w konsekwencji błędne ustalenie wysokości
spłaty obciążającej uczestniczę na rzecz wnioskodawcy.
Odnosząc się do uzasadniającej zarzut argumentacji, Sąd Okręgowy
wskazał, że oparta ona została na założeniu, że bank będzie egzekwować dług
z tytułu kredytu od dłużnika rzeczowego, jednak nie ma podstaw, by takie
arbitralnie założenie w sprawie uczynić. Podzielił także stanowisko Sądu
Rejonowego, że art. 618 ż 3 k.p.c. nie stoi na przeszkodzie domaganiu się przez
małżonka, który spłacił kredyt po podziale majątku wspólnego zwrotu części długu
przypadającego na drugiego małżonka.
W skardze kasacyjnej od postanowienia Sądu Okręgowego uczestniczka
ponowiła zarzut apelacyjny, podnosząc naruszenie art. 46 k.r.o. w zw. z art. 1038,
1035 i 212 k.c.
Wnosiła o uchylenie postanowienia i jego zmianę przez orzeczenie, zgodnie
z uprzednim wnioskiem apelacji, o obniżenie zasądzonej od niej spłaty do kwoty
43.409 zł płatnej w 120 miesięcznych ratach, lub jego uchylenie i przekazanie
sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, albo uchylenie
postanowień obu Sądów w tym postanowienia Sądu Rejonowego w odnośnym
zakresie.
4
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z ustalonym stanowiskiem judykatury, aprobowanym także
w piśmiennictwie, przy szacowaniu składników majątku wspólnego należy
uwzględnić obciążenia zmieniające rzeczywistą wartość tych składników, w tym
obciążenia o charakterze prawnorzeczowym, za które ponosi odpowiedzialność
każdorazowy właściciel nieruchomości, a zwłaszcza obciążenie hipoteką. Wartość
tych obciążeń odlicza się zarówno przy ustalaniu składników majątku wspólnego,
jak i przy zaliczaniu wartości przyznanej jednemu z małżonków nieruchomości na
poczet przysługującego mu udziału w majątku wspólnym. (post. SN z dnia
5 pazdziernika 2000 r., II CKN 611/99, M. Prawn. 2001, nr 2, str. 93 i z dnia
29 września 2004 r., II CK 538/03, Lex nr 137537, uzasadnienie uchwały SN z dnia
25 czerwca 2008 r., III CZP 68/09, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 99.). Stanowisko to nie
narusza zasady, że podział majątku wspólnego obejmuje aktywa (post. SN, 7 s.
z dnia 5 grudnia 1978 r., III CRN 194/78).
Skutkiem zastosowania powyższej formuły rozliczeń jest to, że spłata długu
hipotecznego uwzględnionego przy ustalaniu wartości nieruchomości przez
zmniejszenie jej wartości, dokonana z osobistego majątku przez małżonka, któremu
przypadła ona w wyniku podziału nie rodzi roszczenia wobec drugiego małżonka,
mimo że dług zabezpieczony hipoteką obciążał oboje małżonków (post. SN z dnia
2 kwietnia 2009 r., IV CSK 566/08, Lex nr 564826). Czym innym jest bowiem
odpowiedzialność osobista byłych małżonków wobec wierzyciela, na którą podział
majątku nie ma wpływu, czym innym natomiast zasady rozliczenia między nimi
wydatków z majątku osobistego jednego z małżonków z tytułu wspólnego długu.
Jeżeli ze względu na istnienie odpowiedzialności rzeczowej dług obciąża rzecz
i obniża jej wartość, jego spłata przez małżonka, który w wyniku podziału majątku
otrzymał obciążoną rzecz, oszacowaną z uwzględnieniem tego długu stanowi
realizację zasady, że zobowiązany do spłaty jest ten komu nieruchomość została
przyznana, gdyż spłacając dług zapobiega skierowaniu przez wierzyciela roszczeń
do tej rzeczy.
Za takim stanowiskiem przemawia również treść art. 618 ż 3 k.p.c. w zw.
z art. 567 ż 1 i 3 k.p.c. wyłączającego możliwość dochodzenia roszczeń
5
podlegających rozpatrzeniu w postępowaniu działowym po jego prawomocnym
zakończeniu, nawet wówczas gdy nie zostały w tym postępowaniu zgłoszone (post.
SN z dnia 29 września 2004 r., II CK 538/03 i z dnia 2 kwietnia 2009 r., IV CSK
566/08).
Nieuwzględnienie zatem obciążającej nieruchomość hipoteki, przy ustalaniu
wysokości spłaty należnej małżonkowi, któremu nieruchomość nie została
przydzielona, od drugiego małżonka, mogłoby prowadzić do tego, że jako dłużnik
hipoteczny małżonek ten spłaci sam cały dług (czego  przeciwnie niż ocenił to Sąd
Rejonowy  nie można nie brać pod uwagę), będąc przy tym pozbawiony
możliwości dochodzenia w stosunku do współmałżonka roszczeń z tego tytułu.
W takiej sytuacji, małżonek któremu przysądzono własność nieruchomości
zobowiązany byłby do spłaty całego kredytu, jako dłużnik rzeczowy oraz połowy
wartości nieruchomości nie uwzględniającej obciążenia, drugi małżonek pozostawał
by natomiast solidarnym dłużnikiem z tytułu kredytu (post. SN z dnia 26 listopada
2009 r., III CZP 103/09, OSNC-ZD 2010, nr 3, poz. 82).
W tym stanie rzeczy, gdy wniesiona skarga kasacyjna okazała się
uzasadniona, Sąd Najwyższy, uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał
Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia o kosztach
postępowania kasacyjnego (art. 39815 zd. pierwsze, art. 108 ż 2 w zw. z art. 39821
i art. 13 ż 2 k.p.c.).


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
I CSK 52 11 1
IV CSK 93 11 1
III CSK 282 11 1
II CSK 744 11 1
II CSK 203 11 1
I CSK 506 11 1
I CSK 614 11 1
IV CSK 366 11 1
I CSK 323 11 1
III CSK 208 11 1
I CSK 297 11 1
III CSK 310 11 2
IV CSK 77 11 1
IV CSK 156 11 1

więcej podobnych podstron