10 arkusz Jezyk polski poziom r rok 2008 6629


ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE
DO MOMENTU ROZPOCZCIA EGZAMINU!
dysleksja
Miejsce
na naklejkę
MPO-R1_1P-082
MAJ
EGZAMIN MATURALNY
ROK 2008
Z JZYKA POLSKIEGO
POZIOM ROZSZERZONY
Czas pracy 180 minut
Instrukcja dla zdającego
1. Sprawdz, czy arkusz egzaminacyjny zawiera 14 stron.
Ewentualny brak zgłoś przewodniczącemu zespołu
nadzorującego egzamin.
2. Rozwiązania zadań zamieść w miejscu na to przeznaczonym.
3. Pisz czytelnie. Używaj długopisu/pióra tylko z czarnym
tuszem/atramentem.
4. Nie używaj korektora, a błędne zapisy przekreśl. Za rozwiązanie
5. Pamiętaj, że zapisy w brudnopisie nie podlegają ocenie. wszystkich zadań
6. Możesz korzystać ze słownika poprawnej polszczyzny można otrzymać
i słownika ortograficznego. łącznie
7. Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL. 50 punktów
Nie wpisuj żadnych znaków w części przeznaczonej
dla egzaminatora. Część I  10 pkt
Część II  40 pkt
Życzymy powodzenia!
Wypełnia zdający
przed rozpoczęciem pracy
KOD
PESEL ZDAJCEGO ZDAJCEGO
2 Egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom rozszerzony
Część I  rozumienie czytanego tekstu
Przeczytaj uważnie tekst, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nim. Odpowiadaj
tylko na podstawie tekstu i tylko własnymi słowami  chyba że w zadaniu polecono inaczej.
Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszona/y. W zadaniach zamkniętych wybierz tylko
jedną z zaproponowanych odpowiedzi.
Czesław Miłosz Historia literatury polskiej do roku 19391
1. W trakcie pisania, a raczej dyktowania tej książki przyświecał mi cel czysto utylitarny.
Zamierzałem jedynie dostarczyć studentom uniwersytetu tyle informacji, ile to tylko możliwe
w ramach ograniczonej liczby stron, a równocześnie uniknąć uczonej suchości, która
najczęściej wynika z braku uczuciowego zaangażowania autora w swój przedmiot. Pracując,
ani przez chwilę nie odczuwałem nudy; w istocie raczej bawiłem się, niż mozoliłem, i mam
nadzieję, że niektóre ustępy zachowały ślad mojego uśmiechu. Ponieważ zaś każdy czytelnik
potrafi wyczuć nastrój, w jakim dane zdania zostały ułożone, mam nadzieję, że nie zanudzę
ani studentów, ani szerszej publiczności.
2. Ponieważ literatura polska zawsze bardziej skłaniała się ku poezji i teatrowi
niż ku powieściopisarstwu, pozostała słabo znana w krajach anglojęzycznych i często padała
ofiarą wytartych frazesów. Za samo serce polskiej literatury uważano romantyzm, zarówno
jako prąd literacki, jak i postawę polityczną, a za jej nieodłączny składnik  rzymski
katolicyzm. W rzeczywistości jednak te banały są stosunkowo świeżej daty, a dzieje ich
kształtowania się są jednym z tematów mojej książki. Pamiętajmy, że spośród nowoczesnych
języków słowiańskich czeski i polski pierwsze osiągnęły dojrzałość jako narzędzia literackiej
ekspresji. W królestwie Czech stało się to w średniowieczu, w królestwie Polski nastąpiło
w renesansie. W rezultacie  złoty wiek szesnastego i siedemnastego stulecia nadał polskiej
literaturze trwały kształt i niemal połowa mojej pracy poświęcona jest zjawiskom literackim
wcześniejszym niż pojawienie się romantyzmu na scenie europejskiej. Co do rzymskiego
katolicyzmu prawda jest taka, że język rodzimy, długo tłumiony przez język kościelny, łacinę,
zdobył w Polsce przewagę nad nią głównie dzięki sporom religijnym, wzniecanym najpierw
przez idee Jana Husa, pózniej Lutra i Kalwina. Polska  złotego wieku była w znacznej
mierze krajem protestanckim,  rajem dla heretyków . I pomimo pózniejszych zwycięstw
kontrreformacji dziedzictwo intelektualnej buntowniczości nigdy nie zostało zatracone; przez
publicystów oświecenia i demokratów dziewiętnastego wieku zostało przekazane liberalnej
inteligencji naszych czasów. Za mniej lub bardziej stały rys polskiej literatury można uznać
ciekawą dychotomię: mianowicie emocjonalny moralizm, najwyrazniej podsycany przez silny
wkład etyki chrześcijańskiej, współistnieje z antyklerykalizmem i skrajnym sceptycyzmem
co do jakichkolwiek dogmatów (czy to religijnych, czy politycznych).
3. Jakkolwiek autor podręcznika powinien być możliwie najbardziej obiektywny,
nie znaczy to, że musi się stać bezosobową maszyną do wyliczania danych. Wnosi on
do swego przedsięwzięcia swój własny porządek informacyjny, widoczny w samym doborze
materiału i w uwypuklaniu pewnych osobowości i kierunków. Niech mi więc wolno będzie
powiedzieć parę słów na temat mojego osobistego punktu widzenia.
4. Wychowany w Polsce, przesiąkłem, na dobre czy na złe, typowym dla wielu
europejskich intelektualistów historycyzmem. Dla czytelnika, który spodziewa się
wnikliwych badań nad wartościami czysto estetycznymi, nie będzie to dobra rekomendacja.
Literatura przedstawia mi się jako seria chwil w życiu gatunku, zatrzymanych w języku,
a przez to dostępnych refleksji potomności. Chociaż dla każdego, kto chce zgłębiać dżunglę
czasu, niezbędną cechą jest rygorystycznie wnikliwy osąd; głos ludzki, który w tej dżungli
słyszymy, zasługuje na szacunek, nawet jeżeli jest nieśmiały i niepewny. Ponieważ w ten
1
Ze wstępu do wydania w języku angielskim.
Egzamin maturalny z języka polskiego 3
Poziom rozszerzony
sposób to odczuwam, sporo miejsca poświęciłem takim wydarzeniom, które nie są
bezpośrednio odpowiedzialne za jakieś arcydzieła, ale są szczególnie charakterystyczne
dla danego okresu. Nie drwiłem z rzeczy szalonych, śmiesznych czy dziwacznych. Ponadto,
ponieważ literatura w Polsce zawsze silnie reagowała na sytuacje historyczne, a nie zawsze
można zakładać u czytelnika znajomość faktów, do każdego rozdziału dołączyłem jako
wprowadzenie krótki zarys międzynarodowej i krajowej sceny politycznej. W tych wstępnych
uwagach skłaniam się ku historii instytucji i idei.
5. Historia Polski i jej literatury wydaje mi się zwariowana i pełna paradoksów: naród
słowiański, którego pisarze aż do renesansu posługiwali się wyłącznie łaciną; wielkie
państwo, które przez stulecia stawiało czoło Niemcom, Turkom i Moskwie, ale które wskutek
nadużycia swego systemu parlamentarnego dosłownie rozleciało się, a jego niegdyś słabsi
sąsiedzi podzielili je i wymazali z mapy Europy na ponad sto dwadzieścia lat; zadziwiająco
żywotny naród, który popada w tępą apatię, a swoje cnoty objawia w okolicznościach, które
każdą inną ludzką zbiorowość zgniotłyby i zniszczyły; wyrafinowany smak, który stworzył
poezję liryczną porównywalną z poezją Anglii elżbietańskiej, skombinowany z ironią
i błyskotliwością, ale nieustannie zagrożony przez pijackie odrętwienie i parafiański bełkot;
nawyk religijnej i politycznej tolerancji, nabyty w rządzonej przez obieralnego króla
wielowyznaniowej i wielonarodowej Rzeczypospolitej, potem, wskutek zbiorowych
nieszczęść, ustępujący miejsca kalekiemu, chorobliwemu nacjonalizmowi; kraj, o którego
lojalność w drugiej połowie dwudziestego wieku zabiegały dwie, współzawodniczące ze sobą
potęgi, partia komunistyczna i Kościół rzymskokatolicki. Ten chaos pozornie
tak niewspółmiernych, a przecież powiązanych ze sobą jakąś własną logiką elementów, może
zawierać pewną lekcję o uniwersalnym znaczeniu.
6. W celu uporządkowania materiału podręczniki zazwyczaj posługują się jakimś
systemem periodyzacji. Należy się liczyć z pewną dozą arbitralności, jako że strumień historii
rzadko daje się ująć w zgrabne przedziały. Uczeni lubią pięknie brzmiące słowa, takie jak
renesans czy barok, ale trzeba sobie zdawać sprawę z tego, jak względne i nieprecyzyjne
znaczenia te słowa przekazują. Każda faza w życiu danej cywilizacji wykazuje współistnienie
i krzyżowanie się różnych prądów; nowe i stare wpływają wzajemnie na siebie i bynajmniej
nie jest rzeczą pewną, że wszystko, co nowe w myśli czy sposobie odczuwania, zawsze gra
rolę wiodącą tylko dlatego, że jest  na przedzie . Ponadto niejasność takich terminów, które
uważamy za oczywiste, zniechęca mnie do podejmowania beznadziejnego zadania
uchwycenia ich  istoty przy pomocy definicji. Jak słusznie powiedział Paul Valery:  Nie da
się poważnie myśleć takimi słowami, jak klasycyzm, romantyzm, humanizm, realizm&
Człowiek nie upija się ani nie gasi pragnienia etykietkami z butelek . Dla autora podręcznika
etykietki są niezbędne; jednakże niekoniecznie musi on używać ich ze śmiertelną powagą.
Wyznaję, że w przeciwieństwie do tych, którzy w literaturze dopatrują się nieustannego
wzajemnego przenikania  ducha klasycznego z  duchem romantycznym , nie wychodzę
poza traktowanie przeważających w danym okresie pojęć i literackich pomysłów jako czegoś,
co w swojej specyficznej odmianie pojawia się tylko raz, w określonym punkcie czasu.
Na podstawie: Czesław Miłosz, Historia literatury polskiej do roku 1939, Kraków 1993
4 Egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom rozszerzony
Zadanie 1. (1 pkt)
Miłosz stwierdza, że, pisząc książkę o literaturze polskiej, przede wszystkim chciał
czytelnikowi dostarczyć tyle informacji, ile to tylko możliwe. W dalszych partiach tekstu
wskazuje także inne cele swojej pracy. Określ dwa z nich  jeden związany z osobą autora,
drugi  z adresatem.
Cel związany z osobą autora: ......................................................................................................
......................................................................................................................................................
Cel związany z adresatem: ...........................................................................................................
......................................................................................................................................................
Zadanie 2. (1 pkt)
O jakich konsekwencjach typowego dla wielu europejskich intelektualistów historycyzmu,
widocznych w Historii literatury polskiej do roku 1939, autor uprzedza czytelnika? Wymień
trzy.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Zadanie 3. (2 pkt)
a) Wyjaśnij, na czym  zdaniem Miłosza  polega paradoksalność historii Polski i polskiej
literatury.
b) Wymień trzy przejawy tego zjawiska.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
Zadanie 4. (1 pkt)
Wyjaśnij, po co Miłosz cytuje Paula Valery`ego?
.......................................................................................................................................................
Egzamin maturalny z języka polskiego 5
Poziom rozszerzony
Zadanie 5. (2 pkt)
Miłosz polemizuje z niektórymi poglądami literaturoznawców. W poniższej tabeli zapisz,
jakie są jego sądy i jakimi argumentami je uzasadnia.
Pogląd, z którym Miłosz
Pogląd Miłosza Argument Miłosza
polemizuje
Na kształt literatury polskiej
największy wpływ miał
romantyzm.
Stałym elementem polskiej
literatury jest katolicyzm.
Renesans i barok to pojęcia
opisujące literaturę danej
epoki.
Zadanie 6. (2 pkt)
Za pomocą jakich zabiegów językowych autor sygnalizuje subiektywność prezentowanego
w książce punktu widzenia? Określ dwa i podaj ich przykłady.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
Zadanie 7. (1 pkt)
W swoim tekście Miłosz wykorzystuje cudzysłów w różnych funkcjach. Określ dwie z nich
i wypisz odpowiednie przykłady.
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................
6 Egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom rozszerzony
Część II  pisanie tekstu własnego w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.
Wybierz temat i napisz wypracowanie nie krótsze niż dwie strony (około 250 słów).
Temat 1. Zanalizuj i zinterpretuj opowiadanie Sławomira Mrożka Lolo, zwracając
uwagę na sposób kreowania bohaterów i paraboliczny charakter sytuacji
przedstawionej w tekście.
Sławomir Mrożek Lolo
Ach, ten Lolo.
Jak on umie naciskać klawisze. To znaczy odpowiednie klawisze, bo naciskać, tylko
naciskać, umiem nawet ja. Ale nie po to nas tutaj trzymają, Lola i mnie, żebyśmy naciskali
byle co i byle jak. Gdyby tylko o to chodziło, w ogóle nie byłoby o czym mówić, to znaczy
gdyby tu były tylko same odpowiednie albo tylko same nieodpowiednie klawisze. Ale pomysł
tego pana z brodą na tym właśnie polega (i chyba chodzi mu tylko o to, żeby mnie upokorzyć,
a wywyższyć Lola), że klawisze są dwojakiego rodzaju. Te, które należy naciskać i te,
których nie należy naciskać. Co gorsza, niczym nie różnią się one między sobą. To znaczy ....
dopóki ich się nie naciśnie. Potem różnica ... ach, aż nazbyt jest widoczna. Mianowicie, kiedy
naciśnie się odpowiedni klawisz (to znaczy, kiedy Lolo naciśnie, bo mnie nie udaje się to
nigdy), otwiera się klapa i wyskakuje kawałek słoninki, którą zjada ten, kto nacisnął
(to znaczy Lolo). Kiedy zaś naciśnie się nieodpowiedni klawisz (ten, który ja zawsze
naciskam, choć zawsze chcę nacisnąć inny)  nic się nie otwiera. [...]
Pan z brodą, który to wszystko urządził, zostawił nam swobodę naciskania, wybór więc
należy do mnie. Co więcej, ten pan zdaje się oczekiwać, a nawet wymagać ode mnie, abym
naciskał klawisz odpowiedni. Czym wytłumaczyć, że ja nie naciskam jak trzeba, a Lolo
naciska? Tylko tym, że Lolo umie, a ja nie umiem. To znaczy, że ja jestem głupszy od Lola.
Aby nie zginąć z głodu, muszę sobie radzić inaczej. Oto jak:
Właśnie już Lolo nacisnął i ja nacisnąłem, ze skutkami odmiennymi, które opisałem
powyżej. Lolo trzyma w przednich łapkach kawałek smakowicie pachnącej słoninki (mnie
ona pachnie smakowiciej niż jemu, bo ja jestem głodny, a on nie), ja mam łapki puste i burczy
mi w brzuchu. On nie zabiera się jeszcze do jedzenia (bo jest nażarty, bestia), ja bym chętnie
się zabrał, ale nie mam do czego. Słoninka jest w łapkach Lola. Więc mówię:
 Wiesz, Lolo, podziwiam cię. Jesteś taki mądry, taki inteligentny, że zaledwie wystarczy
mi ta odrobina głupiego rozumu, którą posiadam, żeby to pojąć i ocenić. Jeżeli mam
jakikolwiek rozum, to chyba tylko po to i tylko na tyle, żeby cię podziwiać.
 Hm, hm...  mruczy Lolo.  Jaki jestem?
Dobra nasza, myślę sobie i powtarzam:
 Jesteś mądry, inteligentny, wybitny, doprawdy niezwykły.
 Niezwykły, powiadasz?  podejmuje Lolo z lubością i ma taką minę, jakby jadł
najpyszniejszą słoninkę na świecie.  Niezwykły?
 Oczywiście. Wezmy na przykład mnie. Ja nic nie potrafię, bo jestem głupi, ograniczony
i tępy. Ty natomiast jesteś genialny.
 Hm, no to masz  powiada Lolo i oddaje mi słoninę. [...] I dodaje z pogardą:
 Tylko się nie udław.
Uwaga jest na miejscu. Jestem tak wygłodzony, że rzucam się na słoninkę doprawdy zbyt
łapczywie. Ale nie mogę się powstrzymać, mimo pogardy Lola. Zresztą moje łakomstwo
sprawia mu przyjemność.
 O, tak, je...steś wielki... potężny... mniam-mniam... Niesłychany... mlask-mlask...
Cudowny....
Trudno jest jeść i przemawiać jednocześnie, ale wiem, że muszę mówić, jeżeli mam
zadowolić Lola. Trzeba żyć. Chociaż gdyby mnie ktoś zapytał:  Dlaczego trzeba? 
nie umiałbym odpowiedzieć na to pytanie.
Egzamin maturalny z języka polskiego 7
Poziom rozszerzony
Lolo chętnie dyskutuje na tematy ogólne. Ma ku temu chęć i swobodną głowę, bo zawsze
jest nażarty. Ja myślę przede wszystkim o jedzeniu, ale nie mogę mu odmówić, kiedy się
jemu zechce pogadać o abstrakcjach. Jego prawo.
Przeważnie rozmawiamy wieczorem, kiedy laboratorium jest już zamknięte, klawisze
nie działają i nikt nas nie obserwuje. Wtedy Lolo zaczyna:
 Moja misja to udowodnić, że jesteśmy zdolni do objęcia władzy nad światem. Szczur 
to brzmi dumnie. Jestem niesłychanie inteligentny, ale to jeszcze nic. W miarę jak ćwiczę
moją inteligencję, rozwijam ją i pogłębiam, zbliżam się do rezultatów, o których nam się
nie śniło.
 Ależ Lolo  próbuję oponować nieśmiało  na razie jesteśmy zamknięci w klatce.
On ignoruje moje spostrzeżenie.
 Moja wybitność świadczy, że jesteśmy rasą wyjątkową. Moim powołaniem jest
ewolucja, która postawi mnie na czele gatunku, a nasz gatunek na czele wszystkich innych
gatunków. Musimy sprostać temu zadaniu.
 Ty na pewno sprostasz. Ale ja nie.
 Nie martw się. Ostatecznie jesteś także szczurem, chociaż głupim. Należysz do tej samej
rasy, co ja.
Lolo rozwija skrzydła swojej fantazji. Mówi o wynalazkach, jakich dokona, choć,
oczywiście, ich nie precyzuje, bo nie wie jeszcze, jakie będą. Ale ma intuicję, wizję
i natchnienie. Zwierza mi się na przykład:
 Już coś mi świta. Wynajdziemy coś... Coś takiego...
Nie mogąc się wysłowić, robi okrężny gest łapkami.
 Masz na myśli koło?
 Tak, tak, koło!  ucieszył się.  Wynalazek koła otworzy nam drogę do innych
wynalazków.
 Oczywiście  zgadzam się nieszczerze.  Opanujemy kosmos. Słoninka.
 Co?
 Nic, nic, wymknęło mi się.
I tak sobie gwarzymy.
Od pewnego czasu ogarnia mnie niepokój.[...] Mówię Lolowi:
 Nie umiem tego określić, jestem tylko prostym, głupim szczurem. Ale słyszę głos, który
mi mówi:  Przegryz klatkę, wydostań się poza mury. Skocz do wody.
 Co za głupstwa  śmieje się Lolo.  Przerwać doświadczenia? Gryzć? I po co do wody?
 Nie wiem. To głos tajemny, który nie raczy mi się przedstawić. Nie wiem, skąd
pochodzi. Wiem tylko, że brzmi rozkazująco.
 Tym mniej należy zwracać na niego uwagę. Nie rozmawiaj z nieznajomymi. Naciskaj.
I Lolo naciska, dostaje słoninkę, je. Ja nie mam ochoty naciskać. Nawet już nie dlatego,
że i tak mi nic z tego nie przyjdzie. Głos nie milknie, powtarza się, nie daje mi spokoju. Ten
głos mi mówi, że ta klatka, to pomieszczenie, w którym się ona znajduje, i to, w czym
znajduje się pomieszczenie  są zagrożone. Że trzeba opuścić to wszystko, wydostać się poza
obręb tego wszystkiego i uciekać. Nie wiem, dokąd, ale uciekać, uciekać, uciekać... Śni mi się
ocean, ja i Lolo przebierając łapkami płyniemy w tym oceanie i oddalamy się
od niebezpieczeństwa.
Ale on nie chce słyszeć o niczym.
 Jaki ocean, po co ocean, zwariowałeś? Właśnie na oceanie jest niebezpiecznie.
 Tak, ale tam jeszcze mamy szanse. A tutaj...
 Co tutaj?
 Tutaj zginiemy.
 Może ty zginiesz, ale nie ja  obraził się  ja, z moją inteligencją...
8 Egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom rozszerzony
Ma rację. On ze swoją inteligencją świetnie tu sobie radzi. I co on by robił na oceanie?
Tam ani klawiszy, ani naciskania, koniec z jego prestiżem. Tutaj on nie zginie i ja przy nim
nie zginę.
Więc czemu się niepokoję?
Z tomu: Dwa listy i inne opowiadania, Paryż 1970
Temat 2. Rola słów w relacjach międzyludzkich.
Analizując i interpretując fragment powieści Wiesława Myśliwskiego Kamień
na kamieniu oraz wiersz Tadeusza Różewicza Słowa, zwróć uwagę
na przedstawione sytuacje i sposoby kreowania podmiotu mówiącego.
Wiesław Myśliwski Kamień na kamieniu (fragment)
Postanowiłem napisać list do Antka i Staśka w sprawie tego grobu. Poszedłem
do spółdzielni, kupiłem papier, obsadkę, stalówkę, atrament. Bo kiedy ja do kogo list
pisałem? Nie umiałbym sobie nawet przypomnieć. Ani do szkoły z domu nikt teraz
nie chodził, to nie były potrzebne. Gdzieś się jeszcze pusty kałamarz walał z czasów, kiedy
matka jeszcze żyła i do nich pisała. Bo ja ani do nich, choć bracia, nie pisałem, odkąd z domu
wyszli. Ani oni do mnie. Tak się jakoś układało. Oni w mieście, ja na wsi. Oni swoje życie,
ja swoje. To o czym tu pisać? Co we wsi, miałem im pisać, kiedy może nie bardzo chcieli już
wsi pamiętać? A pchać się ze swoim życiem w czyjeś życie, choćby brat bratu, co to komu
pomoże? Zresztą raz na dwa, trzy lata któryś wpadał, to się mniej więcej wiedziało,
co u niego. Ten był za granicą, a ten kupił samochód. Ten dostał mieszkanie, ma trzy pokoje
z kuchnią, a ten się z żoną rozszedł i drugi raz się ożenił. Ten ma córkę i syna, a ten tylko
syna, ale nie chce się coś uczyć. A co u mnie, no, to kiedy umarła matka, wysłałem im
telegram:  Matka umarła. Przyjeżdżajcie . A za parę lat drugi:  Ojciec umarł.
Przyjeżdżajcie. I to wszystko, co u mnie. Zresztą, gdyby nawet więcej, czy chcieliby
słuchać? [& ]
Ale grób to grób, raz na całe życie się buduje, to musiałem ich spytać, czy chcą razem
ze wszystkimi leżeć, bo zaplanowałem osiem kwater, żeby dla nich też było. Czy może wolą
tam, u siebie, to bym sobie kosztów darmo nie robił i mniejszy bym postawił. A choć życzę
im, niech żyją jak najdłużej w szczęściu, zdrowiu, to przecież kiedyś wszyscy muszą umrzeć,
bo wszyscy, co żyjemy, umrzemy. I niech mi zaraz odpiszą, bo mam miejsce wykupione,
cement załatwiłem, i z Chmielem jestem ugadany. [& ]
Chyba po miesiącu przyszedł list od nich, że przyjeżdżają w najbliższą niedzielę.
Nie wiedziałem, wierzyć, czy nie wierzyć. Ale wysprzątałem izbę. Oblekłem pościel.
Przyniosłem ze strychu pierzynę po matce, bo była największa. A choć w jednym łóżku mieli
spać, to dwie poduszki im dałem, żeby głowy mieli osobno. I słomę w sienniku zmieniłem.
Dwa snopki cepami wymłóciłem, żeby mieli nie zmierzwioną. Choć mi z trudem przyszło
ustać na tych moich kulasach. Musiałem sobie sieczkarnię pod plecy przyciągnąć i się na niej
oprzeć, bo nie dałbym rady. I nawet im suszonej macierzanki przeciw pchłom
pod prześcieradło pokładłem, jak robiła to matka. [& ]
Przyjechali. Ale ledwo co w próg weszli, dzień dobry, dzień dobry i od razu zaczęli się
ze mną kłócić. A to, że nie ma u mnie na czym usiąść, tylko wciąż ta sama stara ława i jedno
krzesełko. Że stół ten sam od wojny jeszcze. Że podłogi czego sobie nie sprawię? Czego sadu
nie założę? Czego się nie żenię? Gospodyni mi potrzebna! Na księżniczkę czekam? Czego to,
czego tamto? Czego? Czego? A o śmierci ani słowa. Jakbym w ogóle do nich listu
nie napisał.
Tak mnie to ścięło, że mało co się odzywałem. I z tego wszystkiego zapomniałem ich się
nawet spytać, co u nich? I te pół litra wódki, co kupiłem na ich przyjazd, nie przyznałem się,
że mam. Bo i po co? Pić pod kłótnię? Może zdarzyć się kiedyś jakaś lepsza okazja. Wtedy się
i napijemy, i pogadamy jak bracia.
Egzamin maturalny z języka polskiego 9
Poziom rozszerzony
Bo gdy się bracia raz na tyle czasu z sobą spotykają, powinni mieć o czym pogadać.
O, niejeden dzień, niejedną noc można by przegadać. Gdyby nawet się nie chciało,
to od czego są słowa? Słowa same poprowadzą. Słowa wszystko na wierzch wywleką. Słowa
i z najgłębszej głębi wydrą, co gdzieś boli i skowycze. Słowa krwi upuszczą i od razu lżej się
robi. I nie tylko obcych, ale i rodzonych braci słowa potrafią odnalezć dla siebie, że się znów
braćmi poczują. Choćby się roznieśli w różne i dalekie strony, słowa ich zawrócą z powrotem
do tego jednego ich życia, z którego, jak ze zródła, się poczęli. Bo słowa to wielka łaska. Cóż
ma tak naprawdę człowiek więcej prócz słów dane? I tak nas wszystkich czeka kiedyś wielkie
milczenie, to się jeszcze namilczymy. Może przyjdzie nam ściany z bólu drapać
za najmarniejszym słowem. I każdego słowa niewypowiedzianego na tym świecie do siebie
będziemy jak grzechów żałować. Tylko że będzie za pózno. A ileż takich słów
niewypowiedzianych zostaje w każdym człowieku i umiera razem z nim, i gnije z nim, i ani
mu potem w cierpieniu nie służy, ani w pamięci. To po co jeszcze sami sobie zadajemy
milczenie?
Choć może to była moja wina. Bo kiedy ich zobaczyłem, nie bardzo wiedziałem,
co powiedzieć, i powiedziałem zwyczajnie:
 O, przyjechaliście.
Jakby z pola przyjechali, z jarmarku w mieście, z drugiej wsi. A przecież ze świata
przyjechali.
Wiesław Myśliwski, Kamień na kamieniu, Warszawa 1984
Tadeusz Różewicz Słowa
słowa zostały zużyte
przeżute jak guma do żucia
przez młode piękne usta
zamienione w białą
bańkę balonik
osłabione przez polityków
służą do wybielania
zębów
do płukania jamy
ustnej
za mojego dzieciństwa
można było słowo
przyłożyć do rany
można było podarować
osobie ukochanej
teraz osłabione
owinięte w gazetę
jeszcze trują cuchną
jeszcze ranią
ukryte w głowach
ukryte w sercach
ukryte pod sukniami
młodych kobiet
ukryte w świętych księgach
wybuchają
zabijają
2004 z tomu Wyjście, Wrocław 2004
10 Egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom rozszerzony
WYPRACOWANIE
na temat nr .....................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Egzamin maturalny z języka polskiego 11
Poziom rozszerzony
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
12 Egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom rozszerzony
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
Egzamin maturalny z języka polskiego 13
Poziom rozszerzony
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
.......................................................................................................................................................
14 Egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom rozszerzony
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)


Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
arkusz Jezyk polski poziom p rok 1043 MODEL
arkusz Jezyk polski poziom p rok 02?7 MODEL
arkusz Jezyk polski poziom p rok 09023 MODEL operon2pdf
4 arkusz Jezyk polski poziom r rok 09
arkusz Jezyk polski poziom r rok 07
arkusz Jezyk polski poziom r rok 06
arkusz Jezyk polski poziom r rok 06 probny

więcej podobnych podstron