��Zaburzenia osobowo[ci
Osobowo[ mo|na okre[li jako charakterystyczn dla danej osoby konfiguracj
wzorc�w zachowaD obserwowanych w codziennym |yciu, kt�re stanowi okre[lon
caBo[, s zwykle stabilne i przewidywalne.
Zaburzenia osobowo[ci rozpoznaje si, gdy ten og�lny wzorzec wykracza znacznie
poza zakres r�|norodnych zachowaD obserwowanych u wikszo[ci ludzi, a cechy
osobowo[ci staj si sztywne i utrudniaj przystosowanie, co zakB�ca prawidBowe
funkcjonowanie czBowieka i jest zr�dBem zBego samopoczucia.
Epidemiologia
" Czsto[ wystpowania z.o. ocenia si na 6-9%, chocia| mo|e by wy|sza, do
15%;
" Osobowo[ dyssocjalna wystpuje u ok. 3% populacji i jest 3 10 x czstsza u
m|czyzn ni| u kobiet, a w[r�d wizni�w odsetek ten wynosi a| 20 70%;
" Swoiste zaburzenia osobowo[ci wystpuj u ok. 2,1 18% populacji, ale nieco
cz[ciej u ludzi mBodych i m|czyzn.
" R�|ne postacie zaburzeD osobowo[ci wystpuj u 5 8% wszystkich pacjent�w
zgBaszajcych si do lekarzy r�|nych specjalno[ci
" W[r�d p-t�w hospitalizowanych w oddziaBach psychiatrycznych chorzy z
zaburzeniami osobowo[ci stanowi 7,4 50%.
Etiopatogeneza zaburzenia osobowo[ci:
" Zwykle z.o. ujawniaj si w ok. dorastania lub we wczesnej mBodo[ci, a czasami
mo|na je ju| zaobserwowa w dzieciDstwie. Tak wczesn zapowiedzi jest
pojawienie si zaburzeD temperamentu.
" Z.o. maj etiologi wieloczynnikow.
" W niekt�rych przypadkach z.o. oczywist przyczyn s uwarunkowania biologiczne:
�% czynniki genetyczne [wsk. zgodno[ci z.o. u bliznit jednojajowych jest wysoki]
�% urazy okoBoporodowe
�% neuroinfekcje
�% urazy gBowy
" Dysfunkcje m�zgu, kt�re mog wiza si z z.o., zwBaszcza z osobowo[ci
dyssocjaln, s raczej minimalne. W wywiadzie u pacjent�w z z.o. czsto stwierdza
si indywidualne trudno[ci w ok. rozwojowym, kryzysy w rodzinie (molestowanie
seksualne, maltretowanie, kazirodztwo, niepeBna rodzina, [mier jednego z
rodzic�w itp.).
" U niekt�rych pacjent�w z z.o. stwierdza si cechy biologiczne innych zaburzeD np.
w zab. obsesyjno kompulsyjnych osobowo[ci obserwuje si skr�cenie latencji
fazy snu REM oraz nieprawidBow reakcj na test hamowania deksametazonem
" Cechy impulsywno[ci wi| si z podwy|szonym st|eniem testosteronu
" W osobowo[ci schizoidalnej stwierdza si niskie st|enie oksydazy monoaminowej
w pBytkach krwi
" Impulsywno[ i agresywno[ w zachowaniu oraz skBonno[ do tendencji
samob�jczych obserwowana jest u os�b z niskim st|eniem kw.
hydroksyindolooctowego
W niekt�rych z.o. w zapisie EEG obserwuje si zwikszon aktywno[ fal wolnych.
1 z 9
Specyficzne zab. osobowo[ci, mieszane i inne z.o., trwaBe zmiany osobowo[ci
" Wg klasyfikacji ICD-10 do tego typu stan�w zalicza si gBbokie i utrwalone wzorce
zachowaD, przejawiajce si maBo elastycznymi reakcjami na r�|norodne sytuacje
indywidualne i spoBeczne zachowaniem skrajnym, albo znaczco odmiennym w
por�wnaniu z przecitnym w danym [rodowisku kulturowym sposobem
spostrzegania, my[lenia i odczuwania, a w szczeg�lno[ci odnoszenia si do innych
os�b
" S one czsto, ale nie zawsze zwizane z r�|nego stopnia subiektywnym
cierpieniem (distresem) oraz trudno[ciami w funkcjonowaniu spoBecznym i
osigniciach |yciowych.
" Z.o. r�|ni si od zmian osobowo[ci: czasem trwania i sposobem powstawania.
" Zaburzenia osobowo[ci s to st. rozwojowe, ujawniajce si w dzieciDstwie lub w
ok. dojrzewania i trwaj w ok. dojrzaBo[ci.
" Zmiany osobowo[ci pojawiaj si czsto ju| w ok. dojrzaBo[ci, wystpujc po
ci|kim stresie, w syt. niezaspokojenia potrzeb przez [rodowisko, po ci|kich zab.
psychicznych lub po chorobie czy uszkodzeniu m�zgu.
Osobowo[ paranoiczna
" Osobowo[ paranoiczna czsto[ wystpowania 0,5 2,5%, cz[ciej u
m|czyzn
" W zaburzeniach paranoicznych osobowo[ci obserwuje si skBonno[ do
przypisywania innym zBych interakcji. Osoby takie s podejrzliwe i nieufne, czsto
wrogo nastawione do innych, dra|liwe, Batwo reagujce gniewem, patologicznie
zazdro[ni, uparcie zbierajcy dowody niesprawiedliwo[ci wobec siebie, czsto
procesujcy si przed sdem, dziwacy.
Rozpoznanie i objawy:
" nadmierna wra|liwo[ na niepowodzenia i odrzucenie
" tendencja do dBugotrwaBego prze|ywania przykro[ci, np. niewybaczanie krzywd,
niesprawiedliwo[ci czy lekcewa|enia
" podejrzliwo[ i staBa tendencja do znieksztaBcania codziennych do[wiadczeD
poprzez bBdne ujmowanie obojtnych lub przyjaznych dziaBaD otoczenia, jako
dziaBaD wrogich lub pogardliwych
" prowokujce do konflikt�w, sztywne poczucie wBasnych praw, niewsp�Bmierne do
sytuacji
" nawracajce, nieuzasadnione podejrzenia dotyczce wierno[ci seksualnej partnera
" tendencja do nadmiernego przeceniania wBasnego znaczenia, wyra|ajce si
utrwalon postaw ksobn
" pochBonicie nie potwierdzonymi spiskowymi wyja[nieniami wydarzeD
" cz[ciej wystpuje u krewnych os�b chorych na schizofreni lub zaburzenia
urojeniowe
" potwierdzono wpByw czynnika genetycznego
Leczenie
" Farmakoterapia: niekiedy konieczne s maBe dawki neuroleptyk�w (np. olanzapina
2,5 mg) w przypadku nasilonego lku anksjolityki (np. 0,5 mg klonazepamu)
" Psychoterapia terapeuta powinien zachowywa si wobec p-ta: uczciwie, |yczliwie i
profesjonalnie. Zwykle stosuje si psychoterapi podtrzymujc: zwracajc uwag
2 z 9
na zachowanie otwarto[ci, konsekwencji, unikania |art�w. Nale|y wzmacnia
zdrow cz[ ego. Przedstawia mo|na alternatywne wyja[nienia, ale bez
konfrontacji.
Osobowo[ schizoidalna
" Czsto[ wystpowania o.s. ok. 7,5% populacji.
" W schizoidalnych zaburzeniach osobowo[ci pacjenci prowadz samotniczy tryb
|ycia, nie odczuwaj potrzeby kontakt�w z innymi osobami. Osoby te wybieraj
zawody wymagajce samodzielnego dziaBania. Czuj si skrpowani w kontaktach
z innymi osobami, unikaj nawet kontaktu wzrokowego. Afekt u tych p-t�w czsto
jest sztywny lub okazuj chB�d emocjonalny . Pytani, zwykle udzielaj kr�tkich
odpowiedzi, s pow[cigliwi i nie anga|uj si w codzienne wydarzenia i problemy
innych os�b. Ich aktywno[ seksualna ogranicza si najcz[ciej do fantazji.
M|czyzni czsto pozostaj samotni, kobiety niekiedy biernie zgadzaj si na
maB|eDstwo.
" cz[ciej wystpuje u krewnych os�b chorych na schizofreni
" cz[ciej wystpuje u m|czyzn ni| u kobiet (2 : 1)
" mo|liwy jest udziaB czynnik�w genetycznych
" czsto w ok. rozwojowym stwierdza si zaburzone relacje w rodzinie
" mo|liwe s powikBania w postaci wystpienia schizofrenii, zaburzeD urojeniowych,
czy te| innych psychoz lub depresji.
" brak lub znikome dziaBania sBu|ce przyjemno[ci
" chB�d emocjonalny , wycofanie si lub spBycenie uczuciowo[ci, ograniczona
zdolno[ wyra|ania przyjaznych, ciepBych uczu lub gniewu wobec innych
" brak zainteresowania i reakcji na pochwaBy, jak i na krytyk
" znikome zainteresowanie sprawami seksu z innymi osobami, preferowanie
samotnictwa
" silna skBonno[ do fantazjowania i introspekcji
" brak bliskich przyjaci�B
" brak wra|liwo[ci wobec obowizujcych norm i konwencji spoBecznych
Leczenie Farmakoterapia: u niekt�rych p-t�w skuteczne s leki p/depresyjne, [r.
psychostymulujce, lub maBe dawki neuroleptyk�w. Psychoterapia stosuje si techn.
podtrzymujce, koncentrujce si na problemach relacji z innymi osobami, lku przed
blisko[ci oraz ksztaBtujc umiejtno[ rozpoznawania emocji. Zaleca si psychoterapi
grupow.
Osobowo[ dyssocjalna
" Czsto[ wystpowania u 3% m|czyzn, wg niekt�rych do 7% i u 1% kobiet.
" Zaburzenia dyssocjalne osobowo[ci charakteryzuj si zachowaniami
niedostosowanymi do norm spoBecznych i nieliczeniem si z prawami innych os�b.
" Osoby te mog wykazywa jednocze[nie cechy psychopatyczne i mask zdrowia
psychicznego .
" Mog manipulowa i jednocze[nie sprawia wra|enie godnych zaufania
" Czsto dopuszczaj si dziaBaD przestpczych lub nieuczciwo[ci
" W |yciu czsto stosuj przemoc i skBonno[ do zachowaD gwaBtownych oraz
tendencje do zncania si nad wsp�BmaB|onkiem i dziemi.
" Obserwuje si u nich zaburzenia kontroli impuls�w niezdolno[ do planowania
" Wykazuj charakterystyczny brak wra|liwo[ci na potrzeby i uczucia innych os�b.
3 z 9
Charakterystyka dyssocjalnych zaburzeD osobowo[ci
" Wystpowanie zachowania antyspoBecznego nie stanowi wystarczajcej przesBanki
dla wnioskowania o dyssocjalnym zab. Osobowo[ci.
" Zachowania antyspoBeczne [wiadcz o zaburzeniu osobowo[ci wtedy, gdy
speBnione zostan dwa podstawowe kryteria
�% musz by one dBugotrwaBe (pocztek przed ukoDcz. 15 r.|.)
�% musz wystpowa co najmniej 4 spo[r�d nastpujcych przejaw�w
zachowania antyspoBecznego:
�% nier�wne postpy w szkole lub pracy
�% brak odpowiedzialno[ci
�% Bamanie prawa
�% kradzie|, strczycielstwo, prostytucja, handel narkotykami lub skazanie z
powodu innych przestpstw
�% niezdolno[ do trwaBego zwizku z partnerem seksualnym
�% powtarzajce si akty agresji
�% zagra|ajca innym ludziom brawura
�% chroniczne kBamstwo.
" O dyssocjalnych zaburzeniach osobowo[ci m�wimy, gdy dana osoba przejawia
trwaBe zachowania antyspoBeczne, pojawiajce si ju| w wieku dorastania i trwajce
w wieku dorosBym.
kryteria diagnostyczne dyssocjalnych zaburzeD osobowo[ci
A) Utrwalony wzorzec zachowaD cechujcy si lekcewa|eniem lub Bamaniem praw innych
os�b wystpujcy od 15 r.|. Obecno[ co najmniej trzech z wym. ni|ej kryteri�w
potwierdza rozpoznanie:
1. niemo|no[ podporzdkowania si normom spoBecznym oraz nie przestrzeganie
obowizujcego prawa, na co wskazuj wielokrotnie dokonywane czyny, kt�re
mog by podstaw aresztowania
2. nieszczero[, powtarzajce si kBamstwa, oszukiwanie w celu osignicia korzy[ci
lub wBasnej przyjemno[ci
3. impulsywno[ i niezdolno[ planowania
4. agresywno[ wyra|ajca si czstym udziaBem w b�jkach i napadach
5. lekkomy[lne lekcewa|enie bezpieczeDstwa wBasnego i innych os�b
6. cigBy brak odpowiedzialno[ci, wyra|ajcy si niezdolno[ci do utrzymania staBej
pracy lub wywizywania si ze zobowizaD finansowych
7. brak poczucia winy, obojtno[ lub usprawiedliwianie zBego traktowania lub
okradania innych os�b.
B) Osoba musi mie co najmniej 18 lat
C) Stwierdza si zaburzenia zachowania rozpoczynajce si przed 15 r.|.
D) Zachowania antyspoBeczne nie pojawiaj si wyBcznie w przebiegu schizofrenii lub
epizodu maniakalnego
E) Czste s dra|liwo[ i agresywno[
F) Sposobem na |ycie s oszustwa i nieodpowiedzialno[.
Etiologia dyssocjalne zaburzeD osobowo[ci:
" Potwierdzony udziaB czynnika genetycznego
" Czsto stwierdza si uszkodzenie lub dysfunkcj m�zgu (uraz okoBoporodowy,
urazy gBowy lub neuroinfekcje)
4 z 9
" Powszechne s przypadki porzucenia przez rodzic�w lub molestowania w
dzieciDstwie. Istotnym czynnikiem mo|e by czste stosowanie przez rodzic�w
nieuzasadnionych i surowych kar.
Patofizjologia
Impulsywno[ jest przewa|nie nastpstwem uszkodzenia lub dysfunkcji pBata czoBowego
m�zgu (wskazuj na to badania pozytronowej tomografii emisyjnej)
Tak|e uszkodzenie ciaBa migdaBowatego lub innych struktur pBata skroniowego m�zgu
predysponuje do zachowaD gwaBtownych
Zapis EEG mo|e by nieprawidBowy
Przebieg i rokowanie
" Czsto wyrazna poprawa nastpuje po ok. wczesnej dorosBo[ci lub w wieku
[rednim
" Konsekwencjami zaburzenia mog by: [mier z powodu pobicia, samob�jstwo,
urazy ciaBa, uzale|nienie od substancji psychoaktywnych, konflikty z prawem,
zaburzenia depresyjne.
Leczenie
" Leczenie jest czsto trudne, je[li nie niemo|liwe
" W oddziale osoby te mog sprawia wra|enie czarujcych, jednocze[nie
manipulujc otoczeniem, lub te| mog odrzuca zaoferowane leczenie.
" Niekiedy pomaga dBugoterminowa hospitalizacja i udziaB w spoBeczno[ci
terapeutycznej.
" Niekiedy skuteczna jest psychoterapia behawioralna.
" Korzystna mo|e by psychoterapia grupowa.
" Przy zaburzonej kontroli impuls�w mo|na stosowa leki p/padaczkowe, sole kw.
walproinowego 500 1000 mg stabilizujce nastr�j lub wglan litu 300 600 mg.
Osobowo[ chwiejna emocjonalnie
" Czsto[ wystpowania ok. 2%, cz[ciej u kobiet.
" S to zaburzenia osobowo[ci z wyrazn tendencj do dziaBaD impulsywnych bez
uwzgldniania ich konsekwencji oraz niestabilno[ci emocjonaln.
" Wybuchy gwaBtownego gniewu czsto prowadz do zachowaD gwaBtownych i s
czsto wyzwalane przez krytyk lub przeciwdziaBanie wobec zachowaD
impulsywnych ze strony otoczenia.
DWIE ODMIANY TYCH ZABURZEC
Typ impulsywny Typ borderline
dominuje niestabilno[ emocjonalna wystpuj cechy niestabil. emocjonalnej
brak kontroli dziaBaD impulsywnych zaburzony obraz samego siebie, wBasnych
cel�w i wewn. preferencji seksualnych
czste gwaBtowne wybuchy emocjonalne
staBe uczucie pustki wewntrznej - skBonno[ do wchodzenia w intensywne i niestabilne
zw. emocjonalne prowadzce do kryzys�w
powtarzajce si grozby popeBniane samob�jstwa lub samookaleczenia
5 z 9
Osobowo[ histrioniczna
" Czsto[ wystpowania 2 3%, cz[ciej u kobiet.
" Zachowuj si w spos�b zwracajcy uwag otoczenia, udramatyzowany,
przesadnie wyra|aj swoje emocje.
" Prawdopodobna etiologia trudno[ci interpersonalne we wczesnym okresie
rozwoju byBy rozwizywane dramatycznie. Wzorem m�gB by chBodny i surowy
ojciec i uwodzicielska matka.
" Na osobowo[ histrioniczn mog nakBada si zaburzenia somatyzacyjne,
konwersyjne, dyssocjacyjne, seksualne, nastroju oraz nadu|ywanie alkoholu.
" Czsto obserwuje si nieprawidBow identyfikacj z rodzicem tej samej pBci oraz
ambiwalencj i uwodzicielsko[ w zwizku z rodzicem pBci przeciwnej.
" Mog wsp�Bwystpowa takie cechy jak: egocentryzm, staBe pragnienie bycia
docenianym, wra|liwo[ na urazy emocjonalne, staBe stosowanie manipulacji dla
osignicia wBasnych cel�w.
Kryteria diagnostyczne histrionicznych zaburzeD osobowo[ci
A). Utrwalony wzorzec zachowaD cechujcych si nadmiern emocjonalno[ci i
skupieniem na sobie uwagi otoczenia. Rozpoczyna si w ok. wczesnej dorosBo[ci i obecny
jest w r�|nych sytuacjach. Wystpowanie co najmniej 5-ciu z wymienionych ni|ej kryteri�w
potwierdza rozpoznanie:
1. zle si czuje, kiedy nie jest w centrum uwagi
2. w kontaktach z innymi osobami czsto zachowuje si niestosownie, jest seksualnie
uwodzicielski lub prowokujcy
3. przejawia du| zmienno[ i powierzchowno[ w ekspresji emocji
4. wykorzystuje m�j wygld zewntrzny, aby stale zwraca na siebie uwag
5. wypowiada si barwnie i wyrazi[cie, lecz og�lnikowo
6. dramatyzuje siebie, teatralizuje, przejawia przesadn ekspresj emocji
7. jest podatny na sugesti
8. uwa|a zwizki z innymi osobami za bardziej intymne ni| s w rzeczywisto[ci.
LECZENIE
Stosuje si psychoterapi indywidualn, zorientowan na uzyskanie wgldu lub
podtrzymujc;
Niekiedy pomocna jest psychoanaliza
Dodatkowo mo|na podawa leki: zwykle w kr�tkotrwaBych zaburzeniach emocjonalnych
podaje si anksjolityki.
Osobowo[ anankastyczna
" Zaburzenie osobowo[ci cechujce si perfekcjonizmem, zdyscyplinowaniem oraz
brakiem elastyczno[ci.
" Pacjenci nadmiernie przestrzegaj zasad, przepis�w, reguB.
" Powszechn cech jest nieustpliwo[ i up�r.
" Czstym problemem jest niezdecydowanie, zwBaszcza gdy decyzja musi by
podejmowana intuicyjnie.
Epidemiologia:
Cz[ciej wystpuje u m|czyzn, ni| u kobiet 2:1. Prawdopodobnie wystpuje rodzinnie.
Przebieg i rokowanie:
P-t mo|e dobrze funkcjonowa w sytuacjach wymagajcych pracy metodycznej lub
6 z 9
koncentrujcej si na szczeg�Bach. {ycie osobiste pacjenta jest zwykle zubo|one.
Wsp�Bwystpowa mog zaburzenia lkowe, depresyjne lub somatyzacyjne.
kryteria diagnostyczne histrionicznych zaburzeD osobowo[ci
A. Utrwalony wzorzec zachowaD cechujcych si nadmiernym zdyscyplinowaniem,
perfekcjonizmem oraz potrzeb kontroli, kosztem elastyczno[ci, otwarto[ci i skuteczno[ci.
Rozpoczynaj si w ok. wczesnej dorosBo[ci i wystpuje w r�|nych sytuacjach. SpeBnienie
co najmniej czterech z wym. /ni|ej kryteri�w potwierdza rozpoznanie:
" pochBonicie szczeg�Bami, zasadami, wykazami, kolejno[ci, planami lub
organizacj danej dziaBalno[ci, |e podstawowy cel dziaBania zostaje zagubiony;
" przejawianie perfekcjonizmu, kt�ry utrudnia wykonanie zadania;
" przesadne po[wicenie si pracy i koncentrowanie si na wydajno[ci, rezygnacj z
czasu wolnego i kontakt�w towarzyskich
" niemo|no[ pozbywania si rzeczy zu|ytych i bezwarto[ciowych
" brak umiejtno[ci przekazywania zadaD lub pracy innym osobom, je|eli nie
zobowi| si one wykona prac w dokBadnie zalecony spos�b;
" okazywanie skpstwa w wydatkach na siebie i innych;
" przejawianie sztywno[ci i uporu.
LECZENIE: psychoterapia indywidualna, podtrzymujca lub ukierunkowana na uzyskanie
wgldu. Zalecana jest te| psychoterapia grupowa. Farmakoterapia anksjolityki lub leki p/
depresyjne SSRI, klomipramina.
Osobowo[ lkliwa (unikajca)
" Na obraz kliniczny skBadaj si takie cechy jak: niezwykBa nie[miaBo[, unikanie
spotkaD towarzyskich i osamotnienie, przesadna wra|liwo[ na krytyk, niska
samoocena, lk przed ocen siebie przez otoczenie, b. silna potrzeba wizi
uczuciowej z innymi. Epidemiologia: zaburzenie to wystpuje u 0,05 1% populacji
og�lnej.
" Etiologia: w[r�d prawdopodobnych czynnik�w etiologicznych wymienia si jawne
odrzucenie przez rodzic�w, nadopiekuDczo[ lub cechy lkowe rodzic�w.
Przebieg i rokowanie: osoba taka najlepiej funkcjonuje w bezpiecznym [rodowisku. Na te
zaburzenia osobowo[ci mog nakBada si fobia spoBeczna, zaburzenia nastroju.
kryteria diagnostyczne zaburzeD osobowo[ci typu unikajcego
A. Utrwalony wzorzec zachowaD charakteryzujcy si spoBecznym zahamowaniem,
poczuciem niedostosowania oraz nadwra|liwo[ci na negatywn ocen. Rozpoczyna si
w ok. wczesnej dorosBo[ci. SpeBnienie co najmniej czterech z n/wym. kryteri�w potwierdza
rozpoznanie:
1. unikanie aktywno[ci zawodowej wymagajcej wielu kontakt�w z innymi osobami;
2. niechtne anga|owanie si w zwizki z innymi osobami, je[li nie ma pewno[ci, |e
jest przez nich akceptowany;
3. okazywanie pow[cigliwo[ci w kontaktach intymnych;
4. nadmierna obawa przed krytyk lub odrzuceniem;
5. poczucie niedostosowania w nowych sytuacjach spoBecznych;
6. postrzeganie siebie jako osoby spoBecznie niedostosowanej, nieatrakcyjnej i
gorszej od innych;
7. niechtne podejmowanie ryzyka.
LECZENIE: psychoterapie indywidualna, podtrzymujca lub ukierunkowana na uzyskanie
wgldu. Psychoterapia grupowa. Farmakoterapia: anksjolityki, lub SSRI (sertralina 50-100
7 z 9
mg), leki �-adrenolityczne (propranolol 20 80 mg 3xdz.).
Osobowo[ zale|na
Zaburzenie to charakteryzuje si niezwykB ulegBo[ci, bierno[ci i niesamodzielno[ci,
niepewno[ci siebie, pesymizmem, przesadn wra|liwo[ci;
Pacjenci podporzdkowuj swoje potrzeby potrzebom innych os�b, pozwalaj im
podejmowa za siebie wa|ne decyzje. Mog tolerowa zwizki partnerskie, w kt�rych s
wykorzystywani.
Epidemiologia Zaburzenie to cz[ciej wystpuje u kobiet ni| m|czyzn. Jest
czste i stanowi 2,5% wszystkich zaburzeD.
Przebieg i rokowanie:
Przebieg jest zr�|nicowany. Po utracie bliskiej osoby mo|e wystpi depresja. Osoby te
mog mie trudno[ci z podjciem decyzji zerwania patologicznego zwizku.
kryteria diagnostyczne zaburzeD osobowo[ci typu zale|nego
A. Utrwalona i nadmierna potrzeba opieki, kt�ra prowadzi do ulegBo[ci i silnego
przywizania oraz lku przed separacj. Ujawnia si w okresie wczesnej dorosBo[ci.
Stwierdzenie co najmniej piciu z wym./n. kryteri�w potwierdza rozpoznanie:
1. pacjenci bez uciekania si do cigBych porad i zapewnieD ze strony innych os�b
maj trudno[ci z podejmowaniem decyzji;
2. chc, |eby inne osoby braBy odpowiedzialno[ za wikszo[ wa|nych spraw w
|yciu;
3. maj trudno[ci z wyra|aniem odmiennego zdania z obawy przed utrat
ewentualnego wsparcia lub aprobaty ze strony innych os�b;
4. maj trudno[ci z podejmowaniem zadaD lub wykonywaniem czego[ samodzielnie
5. zabiegaj, aby zyska opiek i wsparcie innych os�b;
6. w samotno[ci czuj si niepewnie i bezradnie z obawy, |e nie poradz sobie;
7. w przypadku rozpadu zwizku partnerskiego usilnie poszukuj nowego jako zr�dBa
opieki i wsparcia;
8. odczuwaj nieuzasadnione obawy przed porzuceniem przez partnera i
konieczno[ci radzenia sobie samemu.
LECZENIE: psychoterapia indywidualna, podtrzymujca lub ukierunkowana na uzyskanie
wgldu. Terapie indywidualna, trening asertywno[ci, terapia rodzinna oraz terapia
grupowa. Farmakoterapia anksjolityki w leczeniu okre[lonych objaw�w oraz SSRI,
(sertralina) w leczeniu zaburzeD lkowych i depresyjnych.
Podsumowanie
Zaburzenia osobowo[ci to w gruncie rzeczy zaburzenia w zakresie cech, czyli zaburzenia
znajdujce wyraz w skBonno[ci jednostki do spostrzegania otoczenia i reagowania naD w
spos�b og�lny i nieprzystosowany. Samo pojcie z.o. zakBada, |e ludzie zachowuj si
podobnie w rozmaitych sytuacjach.
Ze wszystkich z.o. najobszerniej badano dyssocjalne zab. osob. Z punktu widzenia
klinicznego charakteryzuje si ono zachowaniem antyspoBecznym bez wystarczajcej
motywacji, ub�stwem emocjonalnym oraz ra|cym brakiem sumienia i wstydu. Pojawiaj
si w dzieciDstwie lub na pocztku ok. dorastania, przybierajc form wagar�w, drobnych
kradzie|y i innych przejaw�w Bamania prawa. Osoby z dyssocjalnymi zab. osob. czsto
pochodz z rodzin zaniedbujcych je emocjonalnie w dzieciDstwie i majcych zBe warunki
ekonomiczne. Istniej te| pewne dane wskazujce, |e zachowania antyspoBeczne
uwarunkowane s genetycznie.
PozostaBe zab. osob. uwypuklaj jak[ rzucajc si w oczy cech osobowo[ci. Takie
8 z 9
cechy jak: paranoidalno[, zale|no[, lkliwo[ czy anankastyczno[ s na tyle
dominujce , |e uzasadniaj diagnoz.
9 z 9
Wyszukiwarka
Podobne podstrony:
ZABURZENIA OSOBOWOSCI z grupy CKW2 Zaburzenia osobowosciZABURZENIA OSOBOWOŚCI TYPU BORDERLINE, A ZESPÓŁ UZALEŻNIENIA OD ALKOHOLUWykład 2 Zaburzenia osobowości SWPS 2008Zaburzenia osobowościZDROWIE PSYCHICZNE zaburzenia osobowosci 11 materialy tryb zgodnosciZaburzenia osobowo ci SWPS 2014 [tryb zgodno ci]Mord Psychologia I Psychiatria Zaburzenia Osobowościwięcej podobnych podstron