17
Zwiększenie przemiany materii, czyli termogeneza pozadrżeniowa w zimnym środowisku jest wynikiem aktywacji mechanizmów humoralnych.
Wymiana ciepła między zwierzęciem a środowiskiem zachodzić może na drodze promieniowanla. konwekcji . przewodzenia i parowania.
Ciepło tracone drogą promieniowania, konwekcji i przewodzenia nazywa się ciepłem jawnym, a ciepło tracone na parowanie - ciepłem utajonym.
Ilość ciepła jawnego emitowanego przez poszczególne gatunki przedstawiają tab. b7 - b8„
Sposoby utraty ciepła z organizmu
y
Promieniowanie. Utrata ciepła na drodze promieniowania zachodzi wtedy, gdy istnieje różnica temperatur między temperaturą skóry zwierzęcia a obiektów otoczenia /ściany, sufit, podłogi/. Wielkość strat ciepła na drodze promieniowania podczerwonego od’zwierzęcia lub zysków ciepła jakie organizm otrzymuje z otoczenia, obliczamy ze wzoru Wittego:
R » oć* P /ts - tQ/ ' 60 • 1,163 /W/
gdzie: R - wielkość strat energii cieplnej w W,
oC ~ współczynnik emisji ciepła /wielkość jego wynosi od 0,05 przy temp. - 20°C do 0,08 przy temp. + 30°C/, t - temperatura skóry zwierzęcia w °C,
t - temperatura ciał absorbujących ciepło w °C,
° 2 P - powierzchnia ciała zwierzęcia w m ,
W warunkach normalnych udział promieniowania podczerwonego stanowi ok.50% strat cieplnych u owiec, a u świń może sięgać nawet 60%. Wartości te zależą od aktualnych warunków mikroklimatycznych. Wykazano doświadczalnie, że w oborze, w której temperatura powietrza utrzymywała się na poziomie 32°C, a u sufitu zainstalowano radiatory oziębiające do 0°C, utrata ciepła od krów na drodze wypromieniowania była tak duża, że pozwalała na pobyt krów w warunkach silnego nacisku termicznego, bez żadnych ujemnych skutków. Dlatego też w warunkach produkcyjnych, przy zimnych i zawilgoconych ścianach budynków inwentarskich, mimo optymalnej temperatury powietrza, wypromieniowane ciepło może być zbyt duże i spowodować ujemny bilans cieplny organizmu. Zwierzęta przyjmują również ciepło na drodze promieniowania, np. przy zastosowaniu promienników podczerwieni w dogrzewaniu prosiąt, kurcząt, cieląt.
Konwekcja. Jest to unoszenie ogrzanego powietrza do góry i napływanie na to miejsce powietrza zimnego. Straty ciepła na drodze unoszenia zależą od różnicy temperatur skóry zwierząt i temperatury powietrza, od ciś-