Tcslmmui*. Baleslnwn Krnywoultefo 193
Dopiero po wypełnieniu tej luki aspekt terytorialny rozdrobnienia feudoi- ] ńć*go w Polsce w pierwszej jego fazie nabierze właściwego światła.
' ' 10. Możemy teras po krótco podsumować naszą analizą postanowień testamentu Bolesława Krzywoustego: z pewnymi zrozumiałymi odchyleniami pokrywa się ona a rezultatem badań osiągniętym już przez Stani- J sława Smolkę. Doszliśmy do ustalenia następujących faktów mających pokrycie źródłowe:
a) można wątpić, iż „testament" Bolesława Krzywoustego byt spisany, był natomiast najpierw ogłoszony na wiecu możnych świeckich i duchownych; następnie zaprzysiężony przez nich. wreszcie — być może — podany do zatwierdzającej wiadomości papieżowi;
b) Bolesław ustanowił pryncypat obejmowany kolejno na zasadzie starszeństwa najpierw przez synów, a następnie w razie utrzymania się tej zasady (zasady te mogły przecież być zmieniane!) przez dalszych potomków v| obrębie rodu Bolesława; postanowienie to, jak wiadomo, nie wytrzymało próby nawet jednego pokolenia;
c) Bolesław zostawił wdowę i pięciu synów, lecz państwo podzielił]
między trzech synów Władysława, Bolesława i Mieszka, będących] w r. 1138 już w latach sprawnych, oraz wyznaczył zonie dość znaczną dzielnicę wdowią, zapewne z ekspektątywą. -późnie-jszegu wyposażenia nią dwu najmłodszych synów: Henryka i K&zimicuzń, w chwili śmierci
nie osiągnęli jeszcze lat sprawnych i wskutek, Łśgo:;przebywali u boku] matki;
uj w myśl „testamentu" całe państwo zostało podzielone na t/.w. dzielnicę pryncypacką, przypadającą kolejno seniorowi w obrębie pokoleniu •raz na dzielnice dziedziczne,- stanowiące zaopatrzenie potomków Bolesława obejmowane według powszechnie obowiązujących zasad prawą rodowego; poza nawiasem podziału zostało Pomorze, gdzie utrzymywali się miejscowi książęta, uznający zwierzchnictwo księcia polskiego, tj. prin-l ccpsa rezydującego w Krakowie;
e) dzielnicę pryncypacką stanowiła Małopolsko, pokrywająca się mniej | więcej z zasięgiem diecezji krakowskiej; Śląsk otrzymał Władysław II ,mniej więcej w granicoch diecezji wrocłuwskiej i zapewne lubuskiej; Ma-j zowsze i Kujawy posiadał Bolesław Kędzierzawy, Wielkopolską Mieszko j^wany Starym, wreszcie ziemię sieradzko-lęczycką wdowa Salomea;
i) w r. 1.145 Władysław U po śmierci Salomei zagarnął zbrojną ręką jej dzielnicę, przy czym młodociani: Henryk i Kazimierz znaleźli zapewne ; schronie nto u starszych braci Bolesława lub Mieszka; w r. 1146 po wypę-| dzcnlu Władysława /. kraju dzielnicę pryncypacką i Śląsk zajął Bolesław; i w zamian za Sieradz i Łęczycę wciel one bezpośrednio do dzielnicy pryncy-j packiej wydzielił on dla doszłego do lat sprawnych Henryka pogrdbiczne Irrytorium tandomiersko-lubelskie; po jego zaś bezpotomnej śmierci