quindecemviri <XY'viri> sacris hriundli
rafia
reglo
rex sacrorum
sacerd os Mdii
saltu*
Saturaalia
senatu*
senatu* consultum aervi
(przed Sullą decemviri), kapłani w liczbie 16 (pmd Sullą - 10), nadzorujący księgi sybillińskie i wydający na mocy decyąji senatu orzeczenia na podstawie tych ksiąg.
urzędowa siedziba najwyższego kapłana (dawniej miejsce zamieszkania króla).
(l.mn. rtgiones), dzielnica miasta Rzymu, a także częśi Italii, którą August podzielił na 11 regionea.
stanowisko kapłańskie, stanowiące przeżytek epoki królewskiej (rzx - król). Kapłan ten był zawsze patrygu-szem, mianował go dożywotnio pontifez mazimua.
kapłan, sacerdos provinciae - najwyższy kapłan kultu cesarskiego w prowincjach.
stowarzyszenie religijne, poświęcone Marsowi i zorganizowane w dwa kolegia (sodalitates). Saliowie odprawiali rytualny taniec wojowników wiosną i jesienią, co oznaczało początek i koniec wojny.
wielki majątek ziemski należący do cesarza, kompleks dóbr z rozwiniętym aparatem administracyjnym.
święta ku czci boga Saturna obchodzone 17 grudnia. W czasie uczt Satumaliów niewolnicy zasiadali obok panów, cieszono się chwilową równością społeczną.
najwyższy organ władzy w czasach republiki, składąją-cy się z byłych urzędników. Do 82 r. p.n.e. było 300 senatorów, od Sulli — 600, za Cezara — 900, za Augusta - 600. Senat zachował wiele ważnych kompetencji w okresie pryncypatu, które zostały znacznie ograniczone w okresie późnego cesarstwa. Obok senatu rzymskiego powstał wówczas senat w Konstantynopolu.
(l.mn. consulta), postanowienie senatu lub jego opinia. U schyłku republiki senat parokrotnie ogłosił senatut coiuultum ulłimum powierzając nadzwyczajną włada; konsulom w ramach stanu wyjątkowego. Popularzy nigdy nie uznali prawomocności działania na podstawie tą uchwały senatu. W okresie cesarstwa senatus consulta uzyskały moc ustaw.
(l.pqj. aervus), niewolnicy określani często jako familia Servi casati to niewolnicy posiadający działy ziemi do uprawy i włazną chatę w okresie późnego cesarstwa. Sam uincti to niewolnicy skuci kajdanami, pracujący na rob przy pomocy motyki; w Iw. n.e. kategoria ta zanikła.
•estertius
•ocli
sodaleN Augustalet solidus
stipcndium
summus deus
suovetaurilia supplicationes terra slgillata
tradltor
tribunicia potestas tribunus mili tum
w czasach republiki moneta srebrna o wartość 0,25 denara i 2,5 asa; od Augusta acsterrto moneta o wadze jednej uncji (27,3 g).
sprzymierzeńcy, do czasu belłum aocialc <90-88 r. paz.) większość mieszkańców Italii uzależniona od Rzymu. Stopniowo pojęcia to rozszerzało się na lady i państwa poza granicami Imperium.
stowarzyszenie kultu Augusta (potem innych cesarzy) utworzone w 14 r. n.e. Należeli do niego przedstawiciele rodziny cesarskiej i elity arystokracji senatorskiej.
złota moneta, wprowadzona przez Konstantyna Wielkiego, o wadze 4,54 g ( Vł2 funta). Solidus utrzymał długo swoją wartość i stał się podstawą systemu monetarnego późnego cesarstwa.
żołd płacony żołnierzom rzymskim prawdopodobnie od przełomu V/TV w. p.n.e., stał się podstawą utrzymania armii zawodowęj. którą powołał Mariusz. Od Augusta najwyższe stipendium uzyskiwali pretorianie. W okresie późnego cesarstwa wyższy żołd niż limitami otrzymywali comitatenses.
„nąjwyższy bóg"; koncepcja uznania jednego boga ta najwyższego zwierzchnika innych bogów, zależnych od jego woli, wykształciła się na przełomie 11/111 w. n.e.
uroczysta ofiara składana bogom z tezach zwierząt: świni, owcy i byka (zim, ouu, taunu).
suplikacje, uroczystości religijne na wielką skalę, mąją-ce charakter przebłagalny lub dziękczynny.
ceramika wypalana z czerwonej gliny, glazurowana, z wytłaczanym wzorem. W czasach republiki wyrabiana w Italii, w okresie cesarstwa - głównie w Galii.
określenie chrześcijanina (często biskupa), który w okresie prześladowań w latach 303-304 n.e. wydal władzom święte księgi. Odrzucenie traditom (obok problemu łopat) doprowadziło w Afryce do powstania donatyzmu.
pierwotnie władza sprawowana przez trybunów ludowych. August uczynił z tribunicia potutai podstawę cywilnej władzy principia.
trybun wojskowy, funkęja oficerska poprzedzająca karierę urzędniczą w okresie republiki. W czasach cesarstwa takie samo znaczenie miało sprawowanie funkcji
663